(E plotësuar) Një reklamë në CNN, qoftë edhe me “NEWPORN”, nuk ndikon fare te shqiptari F.S., banor i veriut të Mitrovicës. Prindërit e këtij djali në të njëzetat jetojnë gjithë kohën e pasluftës në një lagje në afërsi të gjykatave të veriut të Mitrovicës, mirëpo për shkaqe sigurie asnjëherë nuk kanë folur publikisht për medie. Këtë gjë ai e as prindërit e tij nuk guxojnë ta bëjnë as sot, më 17 shkurt 2012, katër vjet pas shpalljes së pavarësisë.

“Fatkeqësisht unë me familjen time nuk e përjetojmë pavarësinë, por as lirinë prej pasluftës. Prej momentit kur është shpallur pavarësia para katër vjetësh, ne kemi qenë të mbyllur në shtëpi për katër ditë e katër net, gjithmonë i terrorizuar prej protestave të pandërprera të serbëve. Kështu kemi qenë rreth 30 familje shqiptare në atë lagje”, kujton F.S. për “Zërin” dhe rregullisht e përsërit që të mos i publikohet emri e as mbiemri për shkaqe sigurie.

Lufta politike kundër vetvetes

Në katër vjet të shtetit janë prezantuar plane nga më të ndryshmet përfshi edhe ato për investime të huaja, që nuk erdhën kurrë e deri te projektet madhore që ende kanë mbetur në fazën e diskutimit. Me përjashtim të një autostrade për të cilën kosovarët nuk dihet se si është nënshkruar, si do financohet e në çfarë gjendjeje do na lërë pasi të kryhet, pothuajse asnjë premtim politik apo ekonomik nuk është plotësuar.

Disa orë pasi e lexoi deklaratën e pavarësisë, të cilës nuk i dihet as sot e kësaj dite autori, shefi i qeverisë, që tha se “e deklaroj Kosovën shtet”, Hashim Thaçi, premtoi se brenda një kohe të shkurtër Kosovën do ta njohin 100 vende anëtare të OKB-së. Më 17 shkurt 2012, pra katër vjet pas shpalljes, Uganda u bë shteti i 88-të, një shifër dëshpëruese kjo e konsolidimit të Kosovës si shtet në aspektin ndërkombëtar. Jo pse kjo ka çfarëdo rëndësie për F.S. dhe banorët tjerë shqiptarë të Mitrovicës, apo në përgjithësi të veriut, por politikanët në Kosovë kanë ditur jo rrallë herë ta bëjnë lëmsh edhe procesin e njohjes. Drejtori i Fondit të vëllezërve Rockefeller për Ballkanin Perëndimor, Haki Abazi, një prej ngecjeve të mëdha e sheh edhe luftën politike që është bërë në këtë fushë.

“Në këto katër vjet ka pasur ngecje në njohjen e shtetit të Kosovës, si pasojë edhe e konflikteve të paraqitura mes Pacollit dhe Ministrisë së Jashtme, ku tendenca ka qenë përfitimi për vete e jo për shtetin. Kjo tendencë e tyre ka krijuar huti dhe tek ato vende që kanë planifikuar të njohin Kosovën, duke ndikuar në prishjen e imazhit të vendit.

Këto e shumë të tjera kanë bërë që Kosova të kthehet mbrapa”, vleërëson Abazi.

Sidoqoftë, edhe po të mos kishte fare ngecje në njohje, 27-vjeçari, banor shqiptar i veriut të Mitrovicës, thotë se pak rëndësi ka për të e banorët tjerë shqiptarë të veriut.

“Çdo përvjetor i pavarësisë që vjen ne ndjejmë më shumë sesa larg dhe e pamundshme është një jetesë normale në këtë pjesë. Paramendoni unë duhet t’ia heq veturës time tabelat për të kaluar në “shtetin tjetër” (veriun e Kosovës). Kur kalon atje, nuk e përjeton fare shtetin e Kosovës, as që e di që ekziston bile”, thotë ai.

Për zëvendësministrin e Jashtëm, Petrit Selimi, për veriun ka madje progres.

“Unë mendoj se ka pasur progres. Para katër vjetëve është folur për ndarjen e Kosovës, ndërsa sot një opsion i tillë nuk ekziston më.”

E pritshme që opozita mendon ndryshe, ndërsa një vlerësim jo pak të zymtë për katër vjetët e pavarësisë e jep Ahmet Isufi nga AAK.

“Kosova për këto katër vjet është përballur me shumë probleme të pazgjidhura në aspektin e jetësimit të shtetësisë së plotë, dhe të shtrirjes së rendit dhe ligjit.

Gjatë katër vjetëve ka pasur ngecje në gjendjen sociale e ekonomike, ka ngecje në rrugën e shtetit drejt Evropës, ku Kosova vazhdon të mbetet i vetmi vend i izoluar në Ballkan.

Për katër vjet nuk u arritën dot as 90 njohje. Veriu po ashtu mbetet problemi kryesor i Republikës Kosovës, si pasojë e keqqeverisjes. Pastaj, krimi e korrupsioni janë pikat tjera që kanë e përcjelle vendin për këto katër vjet”, thotë Ahmet Isufi.

Nga djegia në djegie

Kosova në fakt qysh ditët e para të shtetësisë së saj e nisi me shumë vështirësi, kryesisht për shkak të reagimit zinxhiror të serbëve. Pak ditë pas shpalljes së pavarësisë, u dogjën dy pika kufitare mes vendit tonë dhe Serbisë, Porta 1 dhe ajo 31. Jarinje apo kufiri në afërsi të Leposaviqit u dogj për herë të dytë tre vjet pas shpalljes së pavarësisë, pasi qeveria Thaçi tentoi për të marrë kontrollin e pikave kufitare të veriut.

Problemi tjetër i mbetur pezull janë gjykata komunale dhe ajo e qarkut ne veri të Mitrovicës, të cilat për një kohë u okupuan nga grupe serbësh që përzunë punonjësit shqiptarë nga aty. Intervenimi i UNMIK-ut për të rimarrë kontrollin u karakterizua nga një konflikt i ashpër i armatosur mes forcave ndërkombëtare dhe serbëve, konflikt ky që përfundoi edhe me një polic ukrainas të vrarë. Sot e asaj dite asnjë aktakuzë nuk është ngritur për atë çështje.

Mbi tre vjet më vonë, vritet edhe një polic tjetër, kësaj radhe pjesëtar i njësive speciale të Policisë së Kosovës, ndërsa zyrtarisht dihet vetëm për gjashtë fletarreste të lëshuara, por rasti mbetet ende shumë larg të vërtetës. Analistë të ndryshëm e thonë që me gjithë problemin madhor të veriut, asgjë nuk e ka penguar Kosovën për sukses në pjesën jugore.

Sidoqoftë, katërvjeçari edhe në pjesën jugore është karakterizuar nga dështime e skandale të shumta. Shpallja e pavarësisë së Kosovës i hap rrugën vendit që për herë të parë të ketë Kushtetutën e saj të miratuar në qershor të 2008, por që në periudhën 17 shkurt 2008 – 17 shkurt 2012 shkelët dy herë, nga ata që zyrtarisht duhet të jenë figurë unifikuese e vendit.

Fatmir Sejdiu, i cili e ka nënshkrimin e tij si president i Kosovës, në deklaratën e pavarësisë është shkelësi i parë i Kushtetuës dhe më pas Behgjet Pacolli, pas zgjedhjeve të përgjithshme të 2010-ës që në Kosovë e në botë njihen si zgjedhje. ku u bë vjedhje industriale e votave. Në këtë katërvjeçar dolën në shesh dhe atë në qendër të Prishtinës, krime që thuhet se janë bërë ndaj shqiptarëve, prej shqiptarëve pas përfundimit të luftës.

Ish-agjenti i Shërbimit Informativ të Kosovës, Nazim Bllaca tmerroi fillimisht gazetarët e më pas tërë Kosovën kur fliste për tortura e vrasje që janë kryer me urdhër të shefave të SHIK-ut. Procesi ndaj Bllacës dhe të përfolurve të tij po vazhdon edhe kësaj dite, ndërsa në këtë periudhë doli edhe një tjetër ish-agjent, i cili ndonëse nuk ka treguar ende diçka, premtoi se po foli ai, “do t’iu bëjë edhe më zi se Bllaca”.

Të gjitha këto dhe jo pak të tjera kanë ndodhur në Kosovën e pavarur, ku udhëheqësia alfa dhe omega të saj e ka “perspektivën evropiane”.

“Mentalitet politik i kontrollit, qoftë të bizneseve, medieve, shoqerise civile apo resurseve dhe institucioneve publike dhe ne disa raste edhe kidnapimit i elementeve te shtetit ka deshtuar te siguroje qytetarin kosovar per nje vend demokratik me te ardhme te ndritshme”, vlerëson eksperti i BE-së, Shenoll Muharremi, i cili kujton se të gjitha vendet e rajonit kanë përparuar me agjendën evropiane, ndërsa Kosova po vendnumëron.

Muharremi, gjithashtu vlerësoin se në përgjithësi këto katër vjet “mbi të gjitha kemi dështuar të jetesojmë dhe zbatojme një agjende zhvillimore me fokus në zhvillim socio-ekonomik”.

Qeveria në fakt vlerëson se ka hartuar një plan zhvillimor, për të cilën së bashku me ambasadorin amerikan, Christopher Dell, shkuan në Banjsko të Bullgarisë, një vend i njohur skijimi, i cili megjithatë nuk ka dhënë rezultate fare. Sidoqoftë, Haki Abazi nga Rockefeller Brothers Fund thotë se “qeveria ka pasur mungesë të një vizioni për zhvillimin ekonomik dhe si pasojë e mungesës së këtij vizioni qeveritarët kanë shkuar 4 ditë në Bansko, për të improvizuar një plan të pabërë”.

Varfëria “empirike”

Gjithë këto vitet e pasluftës, përfshirë edhe katër vjetët e Kosovës shtet, të dhënat empirike tregojnë për praninë e varfërisë së skajshme në përqindje deri në 20 %, ndërsa papunësia deri gati në gjysmën e popullatës.

Zëvendësministri i Jashtëm, Petrit Selimi, ndonëse e vlerëson sfidë papunësinë, ai i tregon “Zërit” disa të dhëna që sipas tij, ende nuk janë publikuar.

“Në ekonomi po ashtu ka progres në krahasim me para katër vjet. Sfidë mbetet papunësia te të rinjtë, edhe pse statistika më të reja ende të pabotuara flasin se Kosova megjithatë nuk ka më shumë se 30 për qind të papunë”.

Ai e përmend edhe termocentralin Kosova e Re, ndërtimi i së cilës me kapacitet prej 600 megavat thuhet se do të përmirësojë furnizimin me energji elektrike. Sidoqoftë, ky projekt daton para shpalljes së pavarësisë, për t’iu nënshtruar ndryshimeve të pafund, ndonëse Petrit Selimi e përmend krizën financiare globale si arsye të vonesave.

Sidoqoftë, kur i përmend këto projekte F.S. nga veriu i Mitrovicës dhe çfarëdo përparimi të mundshëm të këtij shtetit, ai thotë:

“Të gjitha këto projekte që i dëgjojmë në televizor, ne i shohim si diçka që nuk po bëhet për mua e gjithë shqiptarët që jetojnë në veri. Për mua të gjitha ato projekte, mbesin në ajër, të paprekshme. Mos harroni unë momentalisht duhet t’i kaloj katër barrikada për të shkuar në shtëpi. Mos mendoni që s’kam pasur mundësi ta shes shtëpinë gjithë këto vite, por s’e kam bërë dhe as që e kam në plan ta bëj”.