Përgjatë 40 vjetëve të diktaturës së familjes Assad, një gjë i ka bashkuar sirianët – kultura e vetëcensurës, e frikës dhe e paranojës. Por, kryengritja kundër presidentit Bashar Assad ka ngjallur një shpërthim të harbutërisë dhe të humorit të zi që do të kishte qenë i paimagjinueshëm më parë, kur satirat e çfarëdoshme duhej që të ishin indirekte.

“Mënyra e shprehjes ka ndryshuar, s’ka më butësi”, thotë Rime Allaf, anëtar i organizatës analitike joqeveritare “Chatham House” në Londër. “Tani, për herë të parë në historinë e vonë siriane, njerëzit po mund të dalin dhe të flasin haptazi”, tregon ai.

Sirianët opozitarë po e zbrazin inatin e tyre ndaj Assadit duke përdorur çfarëdo mediumi që po munden, me një humor që gjithashtu po u ndihmon atyre të kapërcejnë vdekjet dhe shkatërrimet gjatë një represioni që deri më tani ka marrë mbi 5.400 jetë, sipas Kombeve të Bashkuara. Interneti mundëson një shtresë anonimiteti, por kreativiteti ka rrjedhur edhe në rrugë, që gjë vërehet qartë nëpër banderolat, shenjat dhe këngët e ndryshme të protestuesve sirianë.

“Kryebanditi: Ditari i një diktatori të vogël” është një prej disa emisioneve të reja që po shfaqen në internet. Ai është krijuar nga 10 artistë të rinj profesionistë në Siri. Emisioni përdor kukulla të vogla që imitojnë presidentin Assad dhe rrethin e tij të brendshëm.

Në një episod, ai garon kundër Hosni Mubarakut të Egjiptit dhe Muammar Gaddafit të Libisë në kuizin “Kush do të vrasë një milion”, që satirizon të popullarizuarin “Kush do të bëhet milioner”. Në pyetjen e fundit, “A do të mund të shtypësh protestat?”, Assad përgjigjet me “po”. Kur i thonë se përgjigja është e gabuar, ai çmendet krejt dhe shkatërron sallën.

Në një episod tjetër të këtij emisioni, presidenti sirian konsulton dy djaj se si t’i qaset kryengritjes. Ata i sugjerojnë të vrasë vetëm një protestues për t’i tutur të tjetër. Por, ai u thotë atyre se do të veprojë ndryshe, se do të vrasë 30 protestues në ditë, se do të torturojë fëmijët dhe se do të shoshitë qytetet.

“Ti je krejtësisht i çmendur”, i thonë djajtë, dhe ikin. Skenaristi i serisë, i cili në internet prezantohet si Jameel, thotë se ideja e emisionit është të “thyejë murin e frikës”. “Kur t’i shohësh ushtarakët pro-qeverisë apo presidentin si kukulla, s’mund t’i marrësh ata më seriozisht”, shprehet ai. Thënë më thjesht, emisioni “nxit të qeshura” nga njerëzit që po vuajnë nga represioni i përgjakshëm, thotë disidenti.

“Shenjtëria e udhëheqësit është thyer. Edhe temat e konsideruara tabu prej shumë kohe, si masakra në Hama më 1982, përmenden shpesh dhe satirizohen me humor të zi”, tregon italiania Donatella Della Ratta, e cila ka kryer studime në Kopenhagë dhe Damask. (AP)