Komisioni Kosovar i Konkurrencës shqiptoi gjobat e para. Kompania “Gekos” dhe “Dukagjini” duhet të paguajnë nga 100 mijë euro për shkak të monopolit në tregun e arkave fiskale. Sipas komisionit, ato kanë shfrytëzuar pozitën, të krijuar pas licencimit, për përfitime të paligjshme.

Ky është hapi i parë i guximshëm i këtij komisioni, i cili në të kaluarën karakterizohej vetëm me zhurmën për monopolin rreth policave kufitare, kamatave të bankave komerciale dhe importuesve e tregtarëve të karburanteve. Së paku, për arkat fiskale ka identifikuar monopolistët dhe defektet në treg. Tani i duhet punë për argumentimin e vendimit dhe implementimin e tij.

Vendimi do të ketë edhe efekte të tjera. Po qe se kësaj çështjeje komisioni i shkon deri në fund, atëherë ai e funksionalizon dhe e forcon vetveten si autoritet mbikëqyrës në treg dhe si kujdestar për krijimin e konkurrencës. Pastaj, të gjithë aktorët në treg do ta kuptojnë fuqinë dhe përgjegjësinë e komisionit, prandaj do të duhej të kenë kujdes se si sillen përballë konkurrentëve dhe konsumatorit. Dhe, së fundit, ky është sinjal i mirë për Ministrinë e Ekonomisë dhe të Financave që të licencojë edhe kompanitë tjera për arkat fiskale, ashtu që subjektet afariste të kenë zgjedhje më të madhe, si për çmim, ashtu edhe shërbime.

Ndërkaq, arkat fiskale është projekti më i madh që ka ndërmarrë Administrata Tatimore e Kosovës, që nga themelimi. Është përpjekja e parë serioze për futjen nën kontroll të gjithë atyre që krijojnë profit dhe kanë obligime financiare ndaj shtetit. Me një fjalë, forcohet mbikëqyrja dhe ngushtohet hapësira për informalitet. Kjo nuk do të kaloj lehtë dhe pa rezistencë. Ende ka subjekte afariste, të cilave më shumë iu pëlqen informaliteti dhe puna e jashtëligjshme.

Duke zbatuar vendimin e Komisionit të Konkurrencës, në të njëjtën kohë edhe duke shtuar mundësinë që bizneset të kenë më shumë zgjedhje për arka fiskale, ofrohet mundësi që çmimi të jetë më i lirë, shërbimet më cilësore dhe të ketë më pak kushtëzime për furnizim me materiale të tjera përcjellëse. Kjo do të relaksonte gjendjen në treg, meqenëse kostoja e arkave fiskale mund të ngufasë disa biznese të vogla. Dhe, ATK-ja në vend se të ketë një tatimpagues më shumë, ajo e shuan atë përgjithmonë. Pastaj, përmes konkurrencës rrjeti bëhet më funksional, përsoset sistemi i raportimit dhe mirëmbajtja është më cilësore.

Aktualisht edhe pse një numër i madh i bizneseve janë pajisur me arkat fiskale, sistemi ende nuk funksionon tërësisht. Nuk është krijuar baza e të dhënave, e as që raportohen në mënyrë elektronike, përkatësisht që raportet në mënyrë automatike të barten nga pikat e shitjes në serverin kryesor. Bizneset ankohen edhe për mirëmbajtje të dobët, apo se shërbimi i servisimit pushon ditëve të vikendit. Atyre që dëshirojnë kjo iu krijon hapësirën që dy ditë të funksionojnë në informalitet.

Mirëpo, këto probleme nuk duhet të krijojnë ambient që të dështojë projekti i arkave fiskale. Ai është i domosdoshëm. Jo vetëm për të mbushur arkën e shtetit, por edhe për të krijuar rend në treg.