Dush Gashi

Dje patëm rastin të lexojmë lajmin, i cili e nxjerr në dritë një cinizëm të pashembullt të tërë kësaj periudhe të pasluftës në Kosovë: komuna e Vushtrrisë ka vendosur që, pos të tjerash, në rast vdekjeje, t’ua heqë shpenzimet e varrimit veteranëve të luftës. Një vendim i tillë mbase as që do të duhej të zgjonte vëmendjen e shtypit, po të mos ishte marrë tash e dymbëdhjetë vjet pas lufte dhe sikur, në rastin konkret, të mos kishte një parahistori tepër të dhimshme.

Organizata vushtrriase e veteranëve ishte detyruar ta bëjë një kërkesë të tillë pas vdekjes së dy pjesëtarëve të saj të rinj, familjet e të cilëve nuk kanë pasur mundësi t’i përballojnë madje as shpenzimet e varrimit të bijve të tyre!

Së pari, është ironi që, edhe kaq vjet në liri, kushdo qoftë ai, të mos ketë para për shpenzime të varrimeve tepër modeste, siç bëhen te ne. Pastaj, është ironi e paskaj e jetës të mos kenë kaq pak para familjet e luftëtarëve, derisa shumë njerëz, që janë në pushtet sot, kanë bërë nam e pasuri në emër të kësaj luftë dhe në emër të po këtyre luftëtarëve!

Po, pse heshtin luftëtarët? Pse ata - ndonëse nuk është se nuk kanë protestuar për të drejtat e tyre dhe, jo rrallë, edhe për të mbrojtur ca shokë, thënë më së buti, kontroversë, kur akuzoheshin për diçka - nuk e ngrenë zërin kur kjo shoqëri më së paku i ngjan asaj për të cilën kanë luftuar? - Pse heshtni? - e pyeta një ish-luftëtar, nga mosha e të cilit mund të kuptohej se kur ka marrë pjesë në luftë ka qenë shumë i ri. - Pse, ju që patët guximin edhe të vdisnit në luftë, tash keni humbur kurajon morale që ndonjërit prej shokëve tuaj, i cili me të pabërat e tij ju stigmatizon të gjithëve, nuk keni guxim t’ia drejtoni gishtin dhe t’ia thuani në sy: djalo, je hajn!

Kush do ta kishte më shumë të drejtën të vepronte kështu? Kujt do të mund t’i besohej më shumë se juve, me gjithë atë kapital moral që e keni të deponuar me pjesëmarrjen në luftë? Kush do të mund t’i akuzonte ata, pos jush, e të mos i merrej se e ka nga zilia, apo nga pazotësia ta pranojë faktin se, ndonëse mund të ketë pasur dëshirë të marrë pjesë në luftë, nuk e ka bërë këtë nga frika? Pse, ndonëse dihet se solidariteti mes luftëtarësh është i lartë, megjithatë jeni vënë në mbrojtje të disa “komandantëve” tuaj, për të cilët edhe në gjykata është dëshmuar se atë që i kanë dhënë atdheut në luftë, janë përpjekur t’ia marrin shumëfish dhe në mënyrë të padenjë pasluftës?

Pse nuk i dënoni padrejtësitë nga cilido "krah" të vijnë ato? Pse jeni bërë pjesë e konformizmit të përgjithshëm, deri sa në këtë shoqëri është materializuar gjithçka, madje edhe gjërat më të shenjta? Luftëtari i ri u hamend një grimë, pastaj ngriti supet sikur me këtë gjest donte të thoshte “dihet pse”. Megjithatë, pas disa çastesh e formuloi një përgjigje, dhe e tha: “Epo, po na i gjejnë do vende pune, po i marrim do pare... Po fole, të lënë anash, s'don të dijë kush për ty...”

Trima në luftë, por – do të mund të thuhej - të humbur në labirinthin e marrëdhënieve shoqërore të ndërlikuara në paqe. Aq më parë, kur këto marrëdhënie nuk janë shumë të shëndosha. Disave ua gjejnë do vende pune, në të bardhë a në të zezë, shumë të tjerë jetojnë me ndihma sociale, e shumë të tjerëve vetëm u premtohen pafundësisht ditë më të mira. Homogjeniteti brenda kësaj kategorie shoqërore, ndërkaq, ruhet më shumë për të ruajtur interesat e njerëzve në majën e piramidës, se sa për të mbrojtur të tërë pjesëtarët e saj.

E ata në maje, politikën e kanë gjë të dorës së dytë, ndërsa motivet e vërteta bizneset milionëshe, me bazë në grazhdin e shtetit.