Dush Gashi

Besoj se këto ditë shumëkush, duke mos mundur t’u besojë syve e veshëve të vet, ka pasur përshtypjen se vërtet po ndodh e pamundura: historia po përsëritet. Thua se koha ka ndaluar, apo është kthyer prapa, dhe ne po i shohim të njëjtat skena si dikur, vetëm se tash me aktorë me role paksa të ndërruara.

Për të mos e zgjatur, shumëkush në pozicionin e Thaçit të sotshëm po e sheh Rugovën e dikurshëm, ndërsa aty ku dikur ishte Thaçi, tash ndodhet Albin Kurti. Le t’i krahasojmë të pakrahasueshmit në vetëm një segment - atë të qasjes së tyre ndaj sintagmës së përdorur (e të keqpërdorur) shpesh: “miqtë ndërkombëtarë”.

Duket se atë që Rugova e dinte dhe e mbronte atëherë, tash e kanë mësuar edhe përfaqësues të partisë në pushtet, të cilët shumë veprime, sidomos ato në raport me Serbinë, i arsyetojnë me domosdonë e të qenit bashkëpunues me shtetet e Perëndimit. Për këtë, siç jemi dëshmitarë, nuk kanë shumë mirëkuptim përfaqësues të Vetëvendosjes, të cilët, si Thaçi i atëhershëm, me shumë këmbëngulje e kërkojnë “të drejtën e të vërtetën” e plotë.

Sigurisht, prej Freudit e këndej e dimë se për sjellje të njëjta dy njerëz mund të kenë motive të ndryshme, madje krejt të kundërta, prandaj, në këtë rast, të qenit bashkëpunues me Perëndimin mund të jetë i motivuar sa për t’i rregulluar punët e Kosovës, po aq edhe për t’ia rregulluar punët veti - për të mbetur në pushtet sa më gjatë që të jetë e mundur. Në rastin e parë, nga ky bashkëpunim nxirret më e mira që mund të nxirret për çështjen e përgjithshme, në të dytin mund të bëhen kompromise vërtet të dhimshme.

Por, ndonëse tashmë kemi vetëm disa hallka të këtij cikli, çështja që duhet shtruar është se a mund të zgjatet ai pafundësisht i këtillë dhe që gjithmonë të na përsëritet e ripërsëritet historia e njëjtë – që në njërën anë gjithmonë të kemi në pushtet dikend që duket aq konservator, dhe në anën tjetër pretendues të pushtetit, që duken aq revolucionarë?

Folur sërish me gjuhën e Feudit, thonë se një njeri kurrë nuk mund t’i ndryshojë sjelljet e ckatuara, pas pësuar ndërrime në vetë karakterin e tij. Në analogji me këtë, për fat të keq, një cikël i tillë mund të përsëritet në vazhdimësi, për shkak se shoqëria kosovare, ndonëse ka kohë që jetojmë në një rend demokratik të proklamuar e me ligje demokratike, në esencë ka mbetur shoqëri autoritare.

Sipas përkufizimit, autoritarizmi është formë e organizimit shoqëror i karakterizuar me nënshtrimin ndaj autoritetit. Ai rëndom është kundër individualizimit e demokracisë. Në politikë, një pushtet autoritar është ai në të cilin autoriteti politik është i koncentruar në një grup të vogël politikanësh.

Të gjithë e dimë se kështu ndodh në Kosovë, si në parti politike, si në pushtet. Për shembull, në mbledhjen e famshe të Parlamentit të Kosovës, në të cilën president qe zgjedhur Behgjet Pacolli, edhe ata deputetë të partisë në pushtet që kishin votuar kundër njëherë, u desht të ndërrojnë mendje pas ballafaqimit në pauzë me liderin e tyre.

Vënia mbi ligjin, manipulimi i zgjedhjeve dhe marrja e vendimeve politike nga një grup i zgjedhur zyrtarësh me derë të mbyllur – janë karakteristika të tjera të autoritarizmit, për të cilat mund të gjejmë shembuj të mjaftueshëm në “demokracinë” e sotme.

Çuditërisht, pushteti i sotmë në Kosovë, shfaq tendenca që autoritarizimin e pa shpallur ta vërë edhe me ligje. Është vështirë të kuptohen se si ata e kanë menduar në të vërtetë, por memorandumi i mirëkuptimit, i nënshkruar këto ditë mes dy forcave tona të armatosura, si dhe nenet e Kodit Penal që kanë të bëjnë me mediet, s’ka se si të mos çojnë në një përfundim të tillë.

Ku ka tendenca autoritare - sipas ligjeve të fizikës për aksionin e reaksionin - do të ketë gjithmonë edhe tendenca revolucionare. Cikli në Kosovë, prandaj, mund të vazhdojë pafundësisht, gjithmonë derisa mes pushtetit e popullit nuk qëndron ligji e demokracia dhe gjithnjë derisa me marrjen e pushtetit nënkuptohet se ke marrë gjithçka.