Adrian Çollaku

Katërpikshi i famshëm i presidentit të Republikës së Serbisë, Boris Tadiq, më në fund u bë publik. Gazeta “Zëri” ka arritur që ta shohë planin, i cili nuk ka edhe shumë “risi”. Ai vetëm sa i ka rikonfirmuar pretendimet e vazhdueshme të Serbisë që në njërën anë, të vazhdojë ta ushtrojë ndikimin e saj në Kosovë, përmes krijimit të një Republika Serpska, derisa në anën tjetër tenton që shtetin tonë, Kosovën, ta bëjë jofunksional - një Bosnjë të dytë që tanimë edhe dizajnuesit e saj nga Dejtoni gjithnjë e më zëshëm po e pranojnë se kanë gabuar kur Bosnjës ia implementuan kancerin nga brenda.

Pra, nuk ka shumë risi sa i përket përmbajtjes nga ato të mëhershme serbe. “Plani Tadiq” dallon vetëm për nga fjalori dhe paraqet një politikë paksa më “diplomatike” të udhëheqësve serbë. Në pikën e tretë të këtij plani kërkohet që në veri të Kosovës të krijohen entitete të veçanta për komunat e veriut, të cilat së bashku do të quheshin edhe zyrtarisht si “Veriu i Kosovës”. Fakti se si Tadiq e prezanton këtë ide duke kërkuar të gjitha të drejtat administrative për këtë krijesë të veçantë, të quajtur “Veriu i Kosovës”, nuk është as më shumë e as më pak sesa Republika Serpsa, e cila edhe nga politikanët serbë që nuk kanë të bëjnë me mendësinë serbomadhe, kohëve të fundit po quhet hiç më pak se “krijesë kriminale” që mbështetet në krimet e luftës.

Presidenti serb pos që e ka prezantuar këtë ide, ai për këtë plan është duke lobuar intensivisht në qendrat e mëdha vendimmarrëse botërore që të pranohet si i tillë. Madje, shprehet ai, ky plan nuk është pritur keq nga askush prej ndërkombëtarëve.

---------------------------------------------

Enigma mbetet reagimi i Prishtinës zyrtare. Përjashto disa deklarata “parimore” të mbështetura në Kushtetutë dhe Pakon e Ahtisarit, deri tani nuk kemi parë ndonjë përgjigje konkrete. E nuk duhet dyshuar se plani i tillë nuk i është prezantuar edhe kryeministrit Hashim Thaçi, kuptohet nga diplomatë perëndimorë.

“Asgjë pos Pakos Ahtisari për veriun”, u pa se ishte një refren që nuk po “pi ujë”. Planin Ahtisari e kishte rrëzuar nga “sistemi” aksioni i Policisë së Kosovës i 25 korrikut të vitit të kaluar për marrjen nën kontroll të pikave kufitare 1 dhe 31, gjegjësisht vendimi i Qeverisë së Kosovës për kthimin prapa të forcave speciale të Policisë.

Sikur Qeveria të mos të tërhiqej nga vendimi i saj për marrjen nën kontroll të atyre dy pikave, me gjasë punët sot do t’i kishim më mirë. Por, ky veprim po shihet se ishte më tepër si një përshpejtim për të zgjidhur konfliktin e ngrirë në veri të vendit dhe në të njëjtën kohë Serbisë t’ia lehtësojë integrimin në Bashkimin Evropian.

-------------------------------------

Drejtuesit e Qeverisë së Kosovës, edhe për një kohë do të mundohen që vëmendjen ta shpërqendrojnë diku tjetër, e jo te veriu, siç ka ndodhur deri më tani. Hapja e debatit për SHIK-un, çështja e protestave të Vetëvendosjes dhe çështje tjera shumë më pak të rëndësishme, do të jenë në agjendë të Qeverisë gjatë muajve në vijim, në mënyrë që opinioni sa më pak të jetë i përqendruar te pjesa më problematike e vendit. Megjithatë, problemi nuk do të zgjidhet. Sërish do të kthehemi te veriu i Kosovës.

Qeveria e Kosovës është mirë që të mos e neglizhojë këtë problem aq të ndjeshëm, sepse kur asaj t’i dalë “gjumi” do të jetë bërë shumë vonë. Edhe hapja e debatit për mbajtjen apo jo të zgjedhjeve të Republikës së Kosovës në atë pjesë, që tanimë ka filluar të diskutohet ndërmjet vendorëve e ndërkombëtarëve do të jetë e kotë. Pikë së pari, Kosova do të humbë edhe disa muaj në debate të kota, sepse serbët në asnjë formë nuk do ta pranojnë një gjë të tillë. Dhe për t’i bindur ata që t’i pranojnë këto zgjedhje, Qeveria e Kosovës automatikisht duhet t’i pranojë ato struktura paralele, ngase për këtë çështje duhet të negociohet me ta.

Qeveria e Kosovës duhet të deklarohet shumë qartë se nuk pranon kurrfarë statusi special për veriun, aq më pak një lloj Republika Srpska të Tadiqit, sepse në këtë formë po e zhbëjmë dhe po e paralizojmë tërë shtetin e Kosovës. Duhet t’i bëhet e qartë bashkësisë ndërkombëtare se nuk kemi nevojë për një “Bosnje II”. Ai model nuk i duhet askujt. Jo vetëm Kosovës por as rajonit sepse një “Republika Srpska” kosovare vetëm do të gjenerojë jostabilitet. Jo vetëm për Kosovën.

Përgjigjja më e mirë e Prishtinës për Planin e Tadiqit, do të ishte paraqitja e Planit të Prishtinës zyrtare. Pse jo, plan që i hap rrugën zgjidhjes afatgjatë, Plan për shkëmbimin e territoreve me Serbinë- Veriun për Luginën e Preshevës dhe, në perspektivë, pa përjashtuar as rikthimin e modelit të shteteve etnike në Ballkan. Zgjidhje tjetër nuk ka. Çdo kompromis tjetër do të ishte humbje për Kosovën dhe për qytetarët shqiptarë të Luginës së Preshevës, të cilët pa asnjë kornizë juridike statusore që do t’i mbronte, me kohë, do të intenfisikojnë procesin e nisur tash e sa vite të shpërnguljes në Kosovë. Një Preshevë të vogël tanimë e kemi në Fushë-Kosovë.