Adrian Çollaku

Serbët në atë pjesën “e tyre” në veri të Ibrit megjithatë mbajtën referendumin për t’u thënë “Jo” institucioneve të Kosovës. Ata nuk i përfillën “thirrjet” e Beogradit zyrtar dhe të ndërkombëtarëve se mbajtja e këtij referendumi nuk është në të mirë të tyre. Të gjithë, madje thanë se ky referendum nuk do të ketë kurrfarë pasojash juridike. Udhëheqësit e strukturave paralele e bënë të veten.

Mbajtja e këtij referendumi në fund të fundit ishte një absurd në vete. Nëse e analizojmë referendumin që nga “lindja” dhe aplikimi i tij, si një nga format e demokracisë së drejtpërdrejtë, që nga Athina e Lashtë, u përdor kryesisht në ato raste kur për një çështje të caktuar, apo për një problem dallimi ndërmjet atyre që janë për dhe kundër ishte shumë i vogël.

Në rastin e serbëve të veriut, përkatësish në pyetjen se “A i pranoni institucionet e të ashtuquajturës Republika e Kosovës” nuk ka ndonjë të panjohur që duhet zbuluar përmes referendumit. Përgjigja e atyre që tash e 12 vjet nuk kanë pranuar të jenë pjesë e institucioneve të Kosovës, është paraprakisht e ditur.

Pozicionimi i Beogradit dhe mesazhet mediale se “referendumi është i dëmshëm” si duket ka qenë edhe një lojë e dyfishtë e Serbisë që më shumë i dedikohej Brukselit.

Beogradi zyrtar në njërën anë deklarativisht u ka bërë thirrje serbëve që të mos e organizojnë referendumin, në mënyrë që të mos e humbin mundësinë që gjatë këtij muaji ta marrin statusin e shtetit kandidat, derisa në anën tjetër, ka lejuar që kjo formë e demokracisë të keqpërdoret dhe t’i tregohet opinionin ndërkombëtar, se këta njerëz me zor po mundohen të mbahen nën autoritetin e shtetit të Kosovës.

------------

Qeveria e Kosovës si gjithnjë edhe kësaj here është treguar e pafuqishme përballë strukturave paralele serbe. Kjo nuk ishte hera e parë që cenohej integriteti dhe sovraniteti i Kosovës, sepse këto struktura paralele kishin organizuar disa herë zgjedhje në territor të Kosovës dhe jo vetëm që nuk ishin ndëshkuar por as nuk ishin penguar nga askush.

Drejtuesit e shtetit tonë, megjithatë të martën u treguan shumë të sinqertë. Ekzekutivi i vendit lëshoi një deklaratë për opinion ku e tha shumë qartë se “Kosova është e pafuqishme përballë këtyre strukturave paralele”. E pranoi gjithashtu se integriteti dhe sovraniteti i Kosovës po vazhdojnë të cenohen nga Serbia.

Në këtë deklaratë Qeveria e Kosovës pranon se dorëzohet përballë Serbisë dhe strukturave të saj në vendin tonë, derisa i ka bërë thirrje “komunitetit ndërkombëtar që të bëjë trysni te Serbia që t’u japë fund akteve të tilla ilegale të cilat në mënyrë të drejtpërdrejtë cenojnë integritetin territorial të shtetit tonë të pranuar ndërkombëtarisht”.

---------

Ky referendum për të satën herë e rikonfirmoi atë se Kosova nuk po arrin ta kontrollojë tërë territorin e saj dhe ta shtrijë autoritetin në tërë vendin. E rikonfirmoj dorëzimin dhe pafuqinë e institucioneve tona.

Megjithatë, institucionet e Kosovës nuk duhet të dorëzohen nga të qenit “faktor”.

Pikë së pari nuk bën të dorëzohen përballë presionit të ndërmjetësit të BE-së, Robert Cooper që të heqin dorë nga “Republika” dhe në këtë mënyrë t’ia lehtësojnë Serbisë marrjen e statusit kandidat. Së dyti, institucionet e Kosovës nuk bën të nguten, që të miratojnë ligje dhe të bëjnë veprime në dëm të popullatës shumicë.

Rasti i Ligjit për Prizrenin dhe ai për Hoçën e Madhe, janë dy ligje që dalin nga Pakoja e Ahtisarit, por që dëmtojnë në masë të madhe vendin, sepse krijojnë eksterritorialitet për Kishën Ortodokse dhe “shtete” brenda qyteteve, duke gjymtuar funksionimin e shtetit. Dhe në fund, Prishtina zyrtare në vend se ta “lusë” bashkësinë ndërkombëtare që ta ndalë Serbinë, duhet që këtë ta bëjë vetë. T’i qesë kushtet dhe t’i japë fund kompromiseve joparimore.

Pakoja e Ahtisarit ishte kompromisi që funksionalitetin dhe jofunksionalitetin e shtetit i afron aq shumë sa vija ndarëse është vështirë e dallueshme. Një hap qoftë edhe i vogël përtej Pakos e bën Kosovën një Bosnjë të dytë.

Nëse veriu vështrohet si “sui generis”, Pakoja duhet të shpallet e vdekur. Implementimi i saj vetëm në pjesën nën Ibër, është i pakuptimshëm dhe vetëm do të defunksionalizojë shtetin edhe ashtu të brishtë të Kosovës.