Dush Gashi

Bora mbulon, por edhe zbulon. Ai turku i mirë e i guximshëm, Orhan Pamuk, një roman e ka titulluar thjesht me emrin e kësaj reshjeje të bardhë: Bora. Në rastin e tij, në fakt të personazhit të tij, bora, një pengesë në rrugë, dhe qëndrimi i detyrueshëm më i gjatë në një qytet periferik, nxjerr në dritë shumë të palara në një kohë pak më të hershme të vendit të tij, vendi të cilit, meqë ra fjala, kur është dashur, ai ka guxuar t’ia vërë cilësorin e vërtetë: i rrezikshëm.

Bora e madhe e këtij dimri mbuloi, por edhe zbuloi shumëçka edhe në Kosovë. Në disa komuna, për shembull, doli se kompanitë e përzgjedhura më parë për hapjen e rrugëve as që kanë qenë të afta për punën për të cilën janë kontraktuar, kështu që kur bora ra vërtetë, u desh të gjenden kompani të tjera për të bërë punën e tyre. Pastaj, çuditërisht, shumica e objekteve, çatitë e të cilave e lëshuan pikën, e ndonjë syresh u rrënua edhe tërësisht, janë të ndërtuara viteve të fundit.

Por, në Kosovën e sotme tashmë nuk ka nevojë për të tilla indikacione për të dëshmuar se kahmos kemi pushtetarë hilexhinj, lakmitarë, grykës, zhvatës. Një borë tjetër, metaforike, tashmë ka shkrirë në Kosovë: është hequr frika që gjërat të shihen dhe të emërohen ashtu siç janë. Për fat të keq, kjo borë e shkrirë, në pak ditë zbuloi tepër shumë gjëra të pakëndshme dhe, si për ironi, mu në ditët afër Ditës së Pavarësisë. Disa ende nuk janë zbulime, por personalitete ndaj të cilave drejtohet gishti tregues i dyshimit, janë apo kanë qenë krerë institucionesh, në vendet e të cilëve në botën e qytetëruar nuk ndodh shpesh të ulen njërëz ndaj të cilëve ngrihen të tilla dyshime.

Në takimin me kryetaren e vendit, e cila synon të marrë flamurin e luftës kundër korrupsionit, dëgjuam pyetjen: a do të hetohet edhe pasuria e kryeministrit?! Në një tubim tjetër, bashkë me përfaqësuesit e institucioneve të drejtësisë, rrinte një njeri, i cili para pak ditësh ka deklaruar publikisht se ka qenë pjesëtar i shërbimit partiak të inteligjencës dhe se ka qenë i porositur për vrasje politike mu nga partia në pushtet?! Ish-kryetari i vendit, nga institucionet e drejtësisë kosovare dyshohet se, ndër një numër të madh të burgosurish të falur, ka liruar edhe një të burgosur recidivist, i cili, pak kohë pas lirimit, sërish e ka përsëritur një krim të shëmtuar?!

Tjetri, më vonë, ndonëse vetëm ushtrues detyre, po ashtu, në mesin e të falurve të shumtë, ka liruar nga burgu një njeri të dënuar për vrasje të rëndë! Pastaj, kreu i shoqatës, e cila i bashkon ushtarët e lirisë, dyshohet për votim të shumëfishtë në zgjedhjet e kaluara?! Nuk do të donim të besonim, vërtet, por dyshimet na i rikthen sa herë i shohim pamjet nga salla e parlamentit, dhe disa deputetë që kanë mundur të katapultohen aty vetëm me alkimi të tilla.

Me një fjalë, po zbulohet një shtet që pikon gjithandej.

Si u katandisëm kështu?

Një shpjegim mbase mund të gjendet në atë që thotë Erich Fromm, në librin e tij “Njeriu për vete”, tek flet për orientimin e ashtuquajtur marrës e atë grabitçar të karaktereve njerëzore. Duke e përshkruar këtë të fundit, thotë se orientimi grabitçar, si edhe ai marrës, premisë themelore ka ndjenjën se burimi i gjithçkasë të mirë është jashtë, që gjithçka që dikush dëshiron të ketë duhet atje ta kërkojë dhe se askush nuk mund të prodhojë asgjë vetë. Të krijuara në shekuj të shkuar, megjithatë, këto orientime, sipas mendimtarit të njohur, mbijetojnë edhe në shoqëritë moderne, si pasojë e jetës së shumë gjeneratave në skllavëri e robëri.

“Skllevë, bij-skllevësh, s'e meritoni /Se liri s'doni! – do të mund të thoshte Noli, si në vjershën e njohur, të shkruar nga dëshprimi i revolucionit të dështuar.

Me një klasë të tillë politike grabitçare, ky vend do të ketë shumë të vështirë ta gjejë rrugën e tij dhe do të duhet kohë e gjatë që të kuptojmë se ky vend është vërtet yni dhe në të do të mund edhe të krijojmë diçka, në vend se vetëm të rrëmbejmë.