Shën Pauli në Londër, Shën Maria Del Fiore në Firencë, Noter Dami në Paris apo Shën Stefani në Vjenë, janë vetëm disa nga shënjuesit e rëndësishëm të kulturës së këtyre qyteteve dhe komuniteteve të cilat janë ruajtur, promovuar dhe janë përparuar për të qenë sa më afër edhe qytetarëve të tjerë të botës. Përmes tyre shpaloset rrëfimi për qytetet ku ato përkasin, historitë e dhimbshme apo momentet e gëzimit dhe zhvillimit deri në ditët e sotme. Ato qëndrojnë si zonja të rënda në shumë nga zonat qendrore të qyteteve, të integruara mirë dhe në mënyrë harmonike edhe me strukturat e reja dhe funksionet e reja të domosdoshme për kërkesat dhe mënyrën e jetesës së njeriut të sotëm.

Që nga 26 gushti 2005 edhe Prishtina hyri në listën e qyteteve të cilat i shënjon katedralja. Ishte ish-presidenti i Kosovës, i ndjeri z. Ibrahim Rugova, i cili vuri gurthemelin e saj bashkë me ipeshkvin e atëhershëm të Kosovës, Mark Sopin, e që njëkohësisht ishte një nga aktet e fundit para vdekjes së tij. Sot, pesë vite më pas, në katedralen ende të papërfunduar po shënohet 100-vjetori i humanistes shqiptare “Nënë Tereza”, emrin e së cilës do ta bartë kjo katedrale, si katedralja e vetme në botë me emrin e saj. Ajo do të jetë një nga pikat e rëndësishme referente të Prishtinës në kontekstin global për të promovuar veprën dhe figurën e Nënë Terezës tani e tutje.

Por, sa i përket kontekstit lokal, është e rëndësishme të elaborohet se sa është mishëruar katedralja në aspektin fizik dhe funksional në tërësinë e qytetit dhe sa është e mishëruar vepra e Nënë Terezës në aspektin social apo kulturën e këtij komuniteti?

Mishërimi fizik

Në fund të vitit 2005, zona universitare, e njohur si “Qendra 2”, u bë me plan rregullues. Përbrenda kësaj zone përfshihej edhe territori i ish-shkollës së mesme “Xhevdet Doda” apo lokacioni aktual i katedrales “ Nënë Tereza”. Plani kishte hulumtuar kontekstin dhe përmes SWOT analizës kishte dalë me disa çështje duke theksuar se në rastin e katedrales “destinimi i saj orienton shfrytëzim të kufizuar të zonës nga një grupacion i caktuar” si dhe mund të nxisë në të ardhmen “inicime të reja për ndërtime të reja të objekteve religjioze në qendër të qytetit”. Duke qenë se ajo do ta dominonte zonën përreth si pikë e re referente, megjithatë ishte menduar të jetë mirë e harmonizuar me strukturën ekzistuese dhe jo të jetë e tejdimensionuar si e shohim sot.

Plani kishte paraparë edhe shkrirjen e terrenit nga niveli i katedrales në drejtim të rrugës “Bill Clinton” në mënyrë të natyrshme me përmbajtje gjelbëruese por ajo do të jetë e pamundur të bëhet në të ardhmen pasi aty i është ngjitur katedrales objekti shërbyes i saj (i cili ia merr primatin dhe ia zë frymën katedrales nga kjo pozitë) i cili nuk kishte qenë pjesë e planit rregullues të aprovuar në KK të Prishtinës. As pozita e saj në lokacion nuk është respektuar ngase me plan ajo është më pranë rrugës “Bill Cllinton” duke lënë hapësirë më të madhe për sheshin që është para saj nga porta hyrëse. Hyrja në parkingun e katedrales me plan është e menduar ndryshe ndërsa në realitet del të jetë ndryshe.

Komunës do t’i mbetet ta revidojë planin “Qendra 2” për faktin që asnjë element nga ai plan nuk është përfillur në procesin e formësimit të katedrales dhe relacionit të saj me rrethinën. Pasi ajo nuk u mor me procesin, tani do të merret me produktin që është në terren. Fati në gjithë këtë është se produkti – katedralja ende nuk është e finalizuar andaj një lloj mishërimi i saj me kontekstin e qytetit edhe do të mund të ndodhte po qe se do të rimendohej sërish: qasja, sheshi, integrimi me nivelin e dyqaneve, parkimi dhe gjelbërimi.

Mishërimi social

Figura e Nënë Terezës është ndër figurat më të ndritura të humanizmit në botë, andaj veprat e saj dhe thëniet e saj do të duhej jo vetëm të jenë ekspoze përbrenda katedrales së këtij qyteti, por të jenë pjesë e një procesi për një mendësi të re në kulturën e këtij komuniteti. Andaj, le të fillojmë të gjithë një lutje për Prishtinën, që asaj ti kthehet humaniteti, besimi dhe dashuria.

Dhe, nëse dashuria që sipas Nënë Terezës është fryt i besimit, fryt i dashurisë në anën tjetër është shërbimi. Prandaj, që ky qytet të na shërbejë më mirë të gjithë neve në të ardhmen, do të duhej që së pari t’i shërbejmë mirë ne atij, t’i dhurojmë më shumë dashuri në mënyrë që të krijojmë një qytet si vend të besimit të ndërsjellë social, ekonomik, religjioz dhe politik.

(Autorja është kolumniste e rregullt e gazetës “Zëri”)