Pas shumë premtimeve e peripecive, Prishtina nisi të legalizojë ilegalitetin e saj ndër vite që e ka sjellë para kolapsit. Afati i përcaktuar nuk mjaftoi, apo thënë më mirë jo të gjithë ilegalistët i dhanë zor të aplikojnë me kohë. Por shyqyr që kryetari i Prishtinës ka qëlluar “njeri i mirë“që i kupton dhe i trajton hallet e qytetarëve, prandaj dhe e shtyu afatin për aplikim deri në dhjetor. Për më shumë, ilegalistët do të favorizohen ende, ngase ankesa e tyre se tarifat për legalizim janë të mëdha po ashtu e preku kryetarin e Komunës, i cili vendosi më pas t’i ulte edhe tarifat, në mënyrë që të kishte sa më shumë aplikues. Çfarë mjerimi, edhe e kanë mjeruar qytetin me veprimet e tyre, edhe e kanë shëmtuar atë, edhe e kanë shkelur ligjin e edhe presin e kërkojnë të jenë të ledhatuar e të favorizuar. Po natyrisht që kësi kryetari nuk gjeni në asnjë qytet nëpër dynja, sepse kudo qoftë tjetër në të njëjtat kondita ilegalistët do të ngarkoheshin jo vetëm me tarifat rregullare, por edhe me gjoba të tjera. Ku keni parë kryetar që del dhe paralajmëron se me filan datën do të bëhet incizimi satelitor i qytetit dhe më pas çdo ndërtim që bëhet do të dënohet dhe shkatërrohet. Askund, jo…

Zakonisht ky prononcim bëhet pasi incizimi është kryer dhe qytetarët njoftohen për këtë. Por kryetari ynë i dashur u tregua bujar edhe për ca të tjerë që të mund të grabitnin nga koha e mbetur deri në incizim, të cilët morën hov, hapën themele, improvizuan kulme vetëm e vetëm për të qenë pjesë evidente e fotografisë satelitore, e që më pas të trajtoheshin përmes rregullores për legalizim. Të lumtë bre, të lumtë…

Në anën tjetër është me rëndësi si kuptohet dhe komentohet manuali i cili trajton ndërtimet ilegale. Në fakt, duhet ta dallojmë, se ky proces mund të quhet proces legalizimi, por jo edhe proces trajtimi pasi manuali nuk jep ndonjë platformë as konceptuale se si duhet të trajtohen ato përveç që i ndan në prototipe në bazë të funksionit dhe sipërfaqes së tyre. Ky manual përmban 3 standarde që ishte dashur apo dëshiruar të përmbushen e që janë: aspekti i sigurisë, aspekti social dhe ai infrastrukturor, e të cilat për çdokënd që ka logjikë të shndoshë e kupton që në fillim se sa të paarritshme do jenë për shumë nga ndërtesat, sado që komuna ka lëshuar kriteret nën minimumet profesionale. Interesant të përmendet është po ashtu fakti se si për askënd në Komunë nuk duket të jetë i rëndësishëm aspekti mjedisor e qe besa as ai psikologjik, ngase ndikimet e këtyre lloj ndërtimeve kanë paraqitur jo vetëm deformime në mjedisin urban por në kohë më të gjatë do paraqesin deformime të shumta në aspektin psikologjik të komunitetit prishtinas. Por, si duket ajo që është me rëndësi për komunën është se do t’i shumëfishoj të hyrat nga procesi i legalizimit dhe asgjë më shumë.

Një element tjetër i rëndësishëm është aspekti i pronësisë, ngase komuna ka krijuar gjysmake ku ndërtimet ilegale në pronën publike nuk janë përfshirë fare, cofshin ato mbindërtime, aneksime, etj… Në këtë kontekst janë bërë 2 lloj shkeljesh dhe është shumë e rëndësishme se si do procedohet procesi ngase këtu nuk mund të kryejnë punë vetëm tarifat rregullare për legalizim, por është çështja e pronësisë, e cila duhet të trajtohet enkas. Por duke e ditur se sa shumë nga këto mbindërtime e aneksime janë bërë me dritën e gjelbër të komunës e inspektoratit të saj, fare lehtë mund ta imagjinoni se çfarë procesi mund të dizajnohet për këtë kategori ilegalistësh. Askush as në këtë pikë nuk do lodhet se në çfarë janë shndërruar ato pak ndërtesa kolektive që dikur kishin një karakter, një fasadë, një ritëm dhe një gjuhë të caktuar arkitektonike. Askush e askujt nuk do ti interesoj nga komuna të shpenzojë as kohë e as para se ide edhe ashtu nuk kanë asnjëherë, për t’i harmonizuar e për t’i humanizuar vizualisht në veçanti dhe si tërësi në siluetën e përgjithshme të qytetit.

Dhe, një e keqe e hidhur që kuptojmë në fund është se në këtë qytet ilegaliteti është shndërruar në formë privilegji nga cilado anë që e shikon. Frikohem vetëm kur mendoj se do të mund të vij koha kur as shumat marramendëse si këto nga ky proces, nuk do të mund t’i shpërlajnë e t’i shlyejnë efektet negative si pasojë e këtij lloj mjedisi në çfarë është shndërruar Prishtina, ngase do të jetë tepër vonë. Po për ne që zakonisht tregohemi human dhe unik vetëm kur jemi në rolin e viktimës do të jetë mësim i mirë nga të bëmat tona, por shumë i dhembshëm njëkohësisht. Atëherë, ndoshta do ta kuptojmë se Prishtinës i duhet një kryetar i mirë përveç të qenit njeri i mirë, i cili do të duhet ta rimendojë në mënyrë profesionale dhe gjithëpërfshirëse procesin e legalizimit të “legalizimit”

(Autorja është kolumniste e rregullt e gazetës “Zëri”)