“Xhamadani kuq si gjaku, ta qëndisa prej meraku”. Kështu thotë njëra nga këngët e bukura të dashurisë shqiptare. Dhe, kjo dashuri shqiptare, e tillë si është, shpërthyese, rebeluese e pasionante, e qëndis Prishtinën në të kuqe çdo fundnëntor, duke e gjallëruar në ditët e ftohta e të zymta vjeshtore.

Duke na bashkuar andej e këndej kufijve për qëllimin dhe dëshirën e vetme të shqiptarëve për të ardhmen e përbashkët, e kuqja na ngroh, na bën më entuziastë, na jep energji dhe vazhdon të mbetet mburoja dhe shenjuesi ynë shpirtëror e kombëtar.

E tillë, siç është, me karakteristikat e saj si ngjyrë, na përshkruan fare thjesht edhe neve si komunitet. Një përshkruese dhe reflektuese e dashurisë dhe e luftës duket se na i shfaq në shumë dimensione edhe karakteristikat tona dhe përjetimet tona si komunitet historikisht.

Dhe, nëse dikur kishim protestuar, luftuar, kishim vuajtur dhe ishim keqtrajtuar gjithandej duke na u mohuar shprehja e dashurisë së lirshme për të kuqen dhe reprezentimit tonë me të, sot, në kondita krejtësisht të tjera, bëjmë luftën e brendshme tani me veten tonë, sepse nuk shkëputemi dot, nuk shkëputemi kurrë, nuk shkëputemi asnjëherë nga e kuqja që na identifikon si komb.

Jozyrtarisht apo sidoqoftë, Prishtina dhe Kosova me të kuqe feston ditën e madhe kombëtare, ditën e dualitetit shpirtëror midis gëzimit dhe vajtimit për ata që u pavarësuan brenda kufirit të Shqipërisë dhe për të tjerët që mbetën përtej këtij kufiri.

Kjo ditë, përveç lavdit, këngës dhe gëzimit, duhet të na përcjellë gjithmonë me një pyetje fare të thjeshtë. Çfarë kemi bërë ne gjatë një viti për shqiptarinë? Cila është përgjegjësia jonë karshi vetes dhe kombit, përparimit dhe reprezentimit të tij.

Si dhe çfarë lloj komunikimi ekonomik, social e kulturor duhet të rivendosim për një shqiptari të denjë e përparimtare në të ardhmen vizavi kombeve të tjera në Ballkan e në Evropë. Vetëm kështu e kuqja mund ta ketë kuptimin e plotë emotiv, psikologjik dhe fizikë si shenjuese dhe reflektuese e shqiptarëve.

Prandaj, Prishtina e kuqe mund ta marrë kuptimin e vërtetë vetëm atëherë kur do të shprehim më shumë dashuri për njëri-tjetrin, më shumë dashuri për dijen, për qytetin e për shtetin, më shumë punë, kreativitet e cilësi për një hapje dhe fytyrë të re dhe më shumë kritikë për ta përparuar debatin dhe për ta fuqizuar krenarinë kombëtare konform konditave të reja të shqiptarëve në Ballkan dhe në Evropë.

Dhe, sado e bukur që duket Prishtina në të kuqe, a duhet të duket çdo vit njësoj, e veshur njësoj, me të njëjtën shije dhe pamje. Përveç koncerteve playback, lavdit që ia bëjmë figurave të shquara kombëtare dhe flamujve që vërshojnë brezin e “Nënë Terezës”, asnjë ide më shumë, asnjë aktivitet i menduar ndryshe dhe me kohë dhe asnjë pamje e kuqe tjetër e qytetit dhe kombit nuk na vjen përpara tash sa kohë.

Të gjithë e shfrytëzojnë të kuqen dhe nëntorin për ta promovuar patriotizmin e radhës, për t’u veshur me xhamadanin e kuq për ta shprehur dashurinë e radhës, duke lavdëruar gjithçka për shqiptarët.

Shpresoj të vijë një ditë kur modalitetet për ta matur patriotizmin dhe dashurinë për kombin dhe shtetin do të jenë ndryshe për shqiptarët, një ditë kur veshja në të kuqe mund të jetë një xhamadan i motivuar nga tradita, po aq i bukur për t’u veshur në konditat e reja dhe jo i shndërruar në eksponat kulturor, një ditë kur qyteti ynë në çdo 28 Nëntor, ka një shije të re për një të ardhme të re, gjithmonë e identifikuar me të kuqen, një ditë kur të gjithë do ta kuptojnë se përgjegjësia na takon të gjithëve duke e reflektuar kulturën tonë qytetare, një ditë kur të gjithë e kuptojmë se kritika dhe sinqeriteti karshi vetes dhe tjetrit do jetë rruga jonë për t’i hapur sytë dhe për të përparuar si komb.

Në krejt atmosferën e gëzimit, lavdit dhe festës së kuqe për ditë më të mira, qytete më të shëndetshme dhe shtet funksional për të gjithë, do t’i referohesha thënies së Konicës: “Ky komb nuk mësohet e nuk kulturohet nëpërmjet lavdit, por nëpërmjet kritikës”.