“Lutja e Mëngjesit” është një eveniment që për herë të parë u praktikua nga norvegjezi Abraham Vereide, pastori i kishës protestante. Në moshën 21-vjeçare shpërngulet në Amerikë. Në vitin 1913, filloi shfletimin e literaturës në Bibliotekën e Kongresit, posaçërisht shkrimet mbi moralin dhe shpirtin e njeriut.

Po atë vit, themeloi shoqatën “Goodwill Industries”, një organizatë e cila do të merret me papunësinë. Në vend të hulumtimit të vendeve të reja të punës, organizata do të përqendrohet në ngritjen e vetëdijes kombëtare, të përshkuar nga një spiritualizëm moral, spiritualizëm i cili për Vereiden ishte boshti i së ardhmes amerikane. Fisnikërimi i shpirtit dhe ngritja e moralit do të bëhen alfa dhe omega e filozofisë së tij.

Politika amerikane dhe “Lutjet e Mëngjesit”

Në vitin 1932, guvernatori i Nju-Jorkut, Franklin D. Roosevelt, i cili kryesisht po punonte në zbutjen e papunësisë së madhe, kishte ftuar Vereiden të mbante një ligjëratë nga e cila, eventualisht, mund të mësohej për tejkalimin e gjendjes. Për çudinë e Rooseveltit, Vereide refuzon kërkesën e tij.

I njohur si humanist spiritual dhe i cili moralit i jepte rëndësi më tepër se çka do tjetër, refuzimin e ftesës e arsyeton me faktin se amerikanët e asaj kohe kishin nevojë për rregulla të moralit me tepër se për zbutjen e papunësisë. Papunësia dhe korrupsioni, sipas Vereides, nuk ishin dy problemet kryesore të Amerikës.

Ai mendonte se kriza e atëhershme konsistonte në moralin e degraduar të politikës. Papunësia, korrupsioni dhe të ligat tjera evidente në shoqërisë e atëhershme amerikane, sipas Vereides zanafillën e kishin te sjelljet jo të mira të politikanëve të kohës.

“Lutja e Mëngjesit” e cila mbahet në Uashington të martën e parë të muajit shkurt të çdo viti, është shpikje gjithashtu e Abraham Vereides. Në fillim, të ftuarit ishin studentë.

Nga viti 1942, kur themelohet “Shoqata Krishtere Internacionale”, kjo lutje do të shndërrohet në një fondacion ndërkombëtar, ku do të tubon njerëz nga e gjithë bota. Nga viti 1953, evenimenti në fjalë, do që quhet “Lutje Presidenciale e Mëngjesit”, pastaj “Lutje Nacionale e Mëngjesit”, e më vonë, mbajtja e saj do të bëhet në Uashington, e jo nëpër qytetet e ndryshme të Amerikës, siç ishte deri në atë kohë.

Nga viti 1980, do të organizohet në hotelit Hilton, ku rregullisht marrin pjesë 3500 mysafirë nga 100 vende të botës. E mbështetur nga Kongresi Amerikan, nga vitin 1970, kjo “Lutje”, merr karakter kombëtar.

Pa marrë parasysh kundërshtimet e disa shoqatave ekstreme fetare amerikane, konceptet e të cilave mbështeten mbi platformën e ndarjes së fesë nga shteti, qeveria amerikane me mençuri të madhe arriti që “Lutjen e Mëngjesit” ta destinojë të jetë forum liderësh politikë e socialë të botës. Atmosfera e këtij forumi, përveç tjerash, përshkohet edhe nga dëshira e gjetjes së formave efikase të një kooperimi ndërkombëtar.

Çka duhet të mësojnë shqiptarët nga Lutja e Mëngjesit?

Lutja e mëngjesit është më shumë se vetëm një lutje mëngjesi. Përgjatë javës sa zgjat kjo “Lutje”, kongresistët amerikanë zhvillojnë takime me mysafirë nga 100 vendeve të botës. Delegacioni kosovar, i cili do të jetë prezent në këtë Lutje, ka rastin të takohet me kongresistë e liderë të ndryshëm të botës.

Takimet të cilat janë përgatitur dhe të cilat do të përgatiten, do të jenë në dobi të Kosovës. Në kohën kur faktori shqiptar në Ballkan filloi korrjen e rezultateve të punës që kishte bërë me dekada, tërmetet politike që ndodhën te ne e zbehën faktorizimin e tyre në rajon. Zënkat tejet të ashpra që po ndodhin përditë mes shqiptarëve në Maqedoni, dhuna e pajustifikueshme në shtetin amë dhe së fundi raporti e Dick Martyt me gjithë parregullsitë e zgjedhjeve të fundit në Kosovë, shqiptarët i vuri para një akti të kryer.

Hapat e pakujdesshëm dhe të pabalancuar të faktorit politik shqiptar, shqiptarët pashmangshëm do t’i sjellë në një pozitë aspak të dëshirueshme. Unifikimi i këtij faktori, si pasqyrim i identitetit nacional, do të duhej të shqyrtohet edhe më tutje. Askush më nuk mund të thotë se ngjarjet në Shqipëri, nuk duhet dhe nuk mund ndikojnë te shqiptarët e Kosovës apo Maqedonisë, sikur që nuk mund të kalojë pa ndikime serioze as momenti politik i Kosovës në politikën e Shqipërisë.

“Lutja e Mëngjesit” mund të bëhet model simbolik i shqiptarëve për të ndërmarrë veprime të ngjashme të viteve 30-ta në Amerikë: Kriza e përgjithshme morale e qytetare, mungesa e besimit tek institucionet e shtetit, dëshpërimi kolektiv, kushtet e rënda ekonomike, rritja enorme e papunësisë, tundjet e patriotizmit kombëtar dhe sfida të tjera të karakterit shpirtëror, të cilat po i përjetojnë shqiptarët, edhe më tutje do të vazhdojnë të jenë thirrje serioze për dalje nga kjo krizë.

Imazhi gjithnjë e më negativ i shqiptarëve në skenën ndërkombëtare, deficiti i shpresës për zhvillim të një jete të qëndrueshme financiare dhe ekonomike, mungesa e kohezionit, solidaritetit dhe frymës kompakte të unitetit nacional, humbja dhe zvogëlimi i ndjenjës së përkatësisë dhe mungesa e krenarisë nacionale, rritja e korrupsionit në mesin e elitave politike e sidomos humbja e besimit të qytetarëve në institucionet e shteteve ku po jetojnë shqiptarët, kriza shpirtërore dhe morale e politikave institucionaliste shqiptare (hajnia shndërrohet në virtyt të zhdërvjelltësisë!) etj., shfaqin nevojën e krijimit të një modeli amerikan të Lutjeve të Mëngjesit, ku gjithë elitat politike e kulturore shqiptare, do të mblidheshin tok për të biseduar rreth një platforme të përgjithshme për shqiptarët, duke u lutur dhe vepruar për një jetë më të mirë të të gjithë neve.

Nga amerikanët, shqiptarët dhe bota mund të mësojnë shumë gjëra, por në këtë kohë leksionet duhet të përtypen sa më seriozisht dhe sa më shpejtë. Shqiptarët më nuk mund të ngopen vetëm me fjalë, madje qofshin edhe sofizma. Fjalët domosdoshmërisht duhet të përkthehen në veprime, madje në veprime konkrete dhe të organizuara. Përndryshe, kriza morale dhe shpirtërore e shqiptarëve në Ballkan sa vjen e pëson tronditje, qoftë nga jashtë, e sidomos nga zhvillimet (ngecjet) e brendshme e të ngathëta.

Të ftuarit e sivjetmë shqiptarë që po marrin pjesë në Lutjen e Mëngjesit, duhet të inspirohen nga fryma pozitive që buron atje, dhe atë frymë ta përcjellin deri te ne këtu në Ballkan.

Shqiptarët, si asnjëherë më parë, ndoshta më shumë se Vereide në Amerikë, duhet të punojnë në strukturimin e tyre shpirtëror dhe moral, e fill pas kësaj, punës t’i qasen, seriozisht dhe me ndershmëri!

(Autori është drejtor i Institutit për Hulumtime Shkencore “Victory”)