Hashim Thaçi

Për gjithë globin, 2011-ta ishte ndër vitet e rralla brenda të cilit pati aq shumë vlime e trazira politike, pasiguri shoqërore, fatkeqësi të rënda natyrore, krizë financiare, por edhe morale.

As Kosova, si dhe mbarë Ballkani, nuk mbeti e paprekur nga vorbulla globale e ndryshimeve. Gjithnjë në përpjekje për ta zënë vendin e merituar brenda familjes së demokracive të avancuara, ne kosovarët e jetuam vitin 2011 të zënë mes kërkesave nga e kaluara, obligimeve të së sotmes dhe shpresave për të ardhmen.

Si për ne, ashtu edhe për globin, ishte vit i rëndë për të arritur marrëveshje.

Dhe, është pikërisht aftësia për t’u marrëveshur ajo për të cilën dua të flas në këtë ditë të fundvitit. Mendoj se urtësia për ta arritur, dhe, në anën tjetër, mungesa e vullnetit për të, e ndërtoi relievin e botës, të Ballkanit dhe të Kosovës në vitin që po e lëmë pas.

Prej trazirave që ngjallën ‘Pranverën Arabe’ nga Tunizi deri në Siri, prej krizës së rëndë në eurozonë e deri te dialogu i Brukselit, barrikadat në veri dhe telashet e tjera rajonale—që të gjitha vazhduan, përfunduan apo eskaluan varësisht nga aftësia dhe vullneti për të arritur marrëveshje të qëndrueshme.

Aftësia dhe urtësia për t’u marrëveshur është parimi fundamental i një shoqërie të qytetëruar. Vonesat dhe mospajtimet për të arritur marrëveshje i kushtojnë asaj tepër shtrenjtë. Mungesa e marrëveshjes e rrënon atë.

Andaj, nëse do të përpiqesha ta rikujtoja vitin 2011 me një fjali të vetme, do të thosha se ishte vit i vështirë për t’u marrë vesh. Që prej ditëve të fillimit të tij, nga konstituimi i Kuvendit, formimi i Qeverisë, zgjedhja e presidentit, nisja e takimeve të Brukselit, vazhdimi i Rrugës së Kombit, trazirat në veri të shtetit—deri tek aprovimi i ligjeve të dala nga Pakoja e Ahtisaarit, shumë orë të rënda u shpenzuan për të arritur marrëveshje të qëndrueshme.

S’do mend, shoqëria demokratike përbëhet nga dallimet e mospajtimet. Është kjo esenca e njeriut të lirë në një vend të lirë. Megjithatë, që ky njeri i lirë të mund ta gëzojë shoqërinë e mirëqenies, duhet të bëhet pjesë dhe bartës i marrëveshjes, i kontratës së madhe shoqërore. Duhet të pajtohet me parimet fundamentale që mirëmbajnë atë shoqëri.

Këtu, vullneti i mirë dhe gatishmëria për pjesëmarrje përbëjnë parimin e parë.

Dallimet që përbëjnë shoqërinë e lirë mund të jenë të shumta, porse jam i bindur se shpresat dhe synimet tona janë të ngjashme. Që të gjithë duam që Kosova, shteti ynë, të jetë i zhvilluar, i sigurt dhe i pastër. Të gjithë duam shkollim më të vlefshëm, shëndetësi më bashkëkohore, punësim më të qëndrueshëm, drejtësi më efikase, siguri më të madhe për banorin dhe barazi të plotë për të gjithë, pavarësisht përkatësisë etnike, gjinore e fetare.

S’ka dyshim, mundësia që këto të avancohen tutje është e madhe. Janë këto dëshirat tona të përbashkëta dhe të tilla vazhdojnë të jenë që nga përfundimi i luftërave dhe vrasjeve para më shumë se një dekade. Këtu, nuk e shtroj dilemën nëse ato do të realizohen, por vetëm sa shpejt do të mund të ndodhë kjo.

Sot, Republika e Kosovës është pjesë e proceseve të mëdha dhe të pandalshme të zhvillimeve globale dhe integrimeve evropiane. Çdokush do të pajtohej nëse themi se e ardhmja jonë brenda Bashkimit Evropian është e pashmangshme. Mirëpo, kjo e vërtetë e përgjithshme nuk nënkupton shumë. Shumë më e rëndësishme është shpejtësia me të cilën e avancojmë shoqërinë tonë, tempoja jonë zhvillimore.

Për këtë përshpejtim nevojitet marrëveshje e madhe dhe e gjerë mes nesh.

Jam i bindur se duhet të merremi vesh se pavarësia e shtetit tonë të ri kurrë nuk guxon të përfundojë si izolim i qytetarit dhe i shoqërisë. Duhet të merremi vesh se sovraniteti ynë shtetëror nuk mund të mendohet përtej ndërvarësisë ekonomike, financiare e politike të rajonit e të globit.

Jam i bindur se duhet të merremi vesh që t’iu përshtatemi kohëve në të cilat jetojmë, e të mos këmbëngulim që ato t’iu përshtaten kërkesave tona historike: vetëm kësisoj, jam i bindur, do të jemi në gjendje t’i realizojmë ato. Duhet të merremi vesh dhe ta kuptojmë se shteti i Kosovës është i menduar si shtet i lirë i të gjithë qytetarëve, e assesi si projekt i papërfunduar politik, të cilit i duhen modifikime përmes barrikadimeve etnike, fjalimeve për shkëputje, ideve për ndarje e thirrjeve për bashkime.

Këtu, kam frikë se të gjithë jemi vonuar paksa për ta kuptuar mirëfilli se dallimet grupore në luftën demokratike për pushtet dhe qeverisje të shoqërisë nuk guxojnë ta mbysin shpresën e përbashkët për zhvillim dhe mirëqenie. Tutje, kam frikë se po vazhdojmë të vonohemi për ta kuptuar se vështirë mund të bëhet mirë nëse gjithçka shihet me sy të keq. Ne vetë jemi prodhuesit e shpresës apo të zymtësisë sonë. Andaj, në këto çaste të fundvitit, që të gjithë duhet të mendohemi se sa të përbashkuar ishim, se sa më solidarë do të mund të kishim qenë, se sa më e lehtë do të ishte jeta me ta kuptuar se dikush është i gatshëm t’ju ndihmojë, dhe që ju jeni të gatshëm t’i ndihmoni dikujt.

Patjetër, kurrë më shumë se në vitin para nesh, 2012, do të kemi nevojë për një marrëveshje të madhe mes të gjithë nesh. Fillimi i tij do t’i japë fund pavarësisë së mbikëqyrur të Kosovës, porse ky fakt do ta fillojë edhe rritjen e vështrimit kritik të Kosovës nga të gjithë partnerët tanë rajonalë e ndërkombëtarë. Pavarësia e plotë është përgjegjësi e plotë. Është krenari e madhe, por edhe obligim i madh.

Shumë shpesh, gjatë viteve, më ka rastisur të shoh qytetarë të rëndomtë teksa deklarojnë e flasin për humbjen e shpresës për një të ardhme më të mirë. Shpesh më ndodh të dëgjoj për kufirin e durimit, për shpërthime të pakënaqësisë, për apatinë që po e pllakos kosovarin. Këtu, besoj se pajtoheni se kemi pasur momente shumë më të vështira gjatë historisë sonë të re, të cilat i kemi tejkaluar. Ka pasur ditë, muaj e vite shumë më të zymta se ky që po e lëmë pas.

Andaj, jam i bindur se ndodhemi përballë nevojës për rimendimin e një marrëveshjeje të madhe shoqërore, mes të gjithë neve. Jam i bindur se ajo është e nevojshme për ta rimenduar përbashkësinë tonë dhe për ta rikthyer shpresën aty ku ajo ka humbur.

Sonte, në natën e ndërrimit të moteve, jam i bindur se mund të merremi vesh që dallimet tona etnike, partiake e ideologjike të mos e vonojnë ardhmërinë e fëmijëve tanë. Duhet ta kuptojmë se në vitin para nesh të gjithë do të vlerësohemi përmes aftësisë sonë për t’iu përshtatur kërkesave së botës në globalizim, e jo përmes mundësisë për të bllokuar, barrikaduar e refuzuar.

Përfundimisht, para më të dashurve tanë, do të vlerësohemi për atë se çfarë pune të mirë kemi bërë për ta, çfarë fjalë miradie do t’u dëftojmë, e jo për aftësinë tonë për ta përshkruar se sa e pashpresë e pa rrugëdalje është shoqëria jonë.

Prapa çdo marrëveshjeje qëndron shpresa për të nesërmen. Në emër të saj, duke ju dëshiruar shëndet dhe lumturi, ju uroj të gjitha të mirat në Vitin e Ri.