Është interesante se si lajmet ditore të politikës ndonjëherë nuk përkojnë me faktin se sa ndikim kanë ato në jetën e qytetarëve, por më shumë me faktin se sa interesante do të duken ato për shikuesin-lexuesin pa ndonjë vlerësim real në jetën e përditshme.

I “parëndësishëm” është edhe lajmi i auditorit të pavarur për auditimin e pasqyrave financiare të komunave të Kosovës, në shumicën e të cilave numri i parregullsive është aq i madh sa në disa raste sikur të kishim kapacitete të mjaftueshme, hetimet nga prokurorët do të duhet të fillonin pa asnjë hamendje. Masa e parregullsive fillon prej moskompletimit të pasqyrave financiare sipas udhëzimeve në fuqi nga ana e Komunës, deri te mungesa e regjistrimit të objekteve, pronës komunale dhe borxhet të cilat jo rrallë kapin shumën mbi 1 milion euro. Këto janë disa prej parregullsive më të shpeshta të hasura në menaxhimin e komunave kosovare.

Lista vazhdon më tutje me shkeljet e rregullores së prokurimit publik, mospërputhjen e llogarive dhe menaxhimin e pasurisë së komunës etj.

Qeverisja lokale është më e afërta me qytetarin dhe me se shpejti e prek jetën e qytetarit. Në anën tjetër, përmirësimi i qeverisjes në nivelin qendror është i domosdoshëm, por qytetari ballafaqohet së pari me qeverisjen lokale, andaj puna dhe reforma duhet të fokusohen pa përjashtim edhe aty.

Kosova, si shtet i ri, rastisi të ketë disa specifika, një prej tyre është edhe ndarja rajonale e forcave politike. Kjo ndarje e forcave politike ka si rrjedhojë edhe ndarjen e qytetarëve në kategori të para dhe të dyta të buxhetit të Republikës së Kosovës. Qytetaret të cilët jetojnë në zonat prej nga vijnë shumica e pushtetarëve të nivelit qendror, sot janë të privilegjuar me nivelin më të lartë të investimeve, me mundësi punësimi në administratën qendrore dhe me qasje në shërbime me kualitet (të paktën të ndërtimit) të rrugëve, të shëndetësisë dhe të arsimit.

Qytetarët të cilët jetojnë në pjesën tjetër të Kosovës, në atë prej nga derivon një pjesë e opozitës së Kosovës, e kanë fatin të jenë qytetarë të një kategorie më të ulët. Më pak investime nga qeveria qendrore, me gati aspak qasje në punësim në institucionet e larta dhe me kualitet të dobët të shërbimeve të tjera publike, qofshin ato rrugë, arsim apo shëndetësi.

Tani mendoni sikur jeni një banor i komunës së Gjakovës dhe do të ballafaqoheni me realitetin si vijon:

Si komunë e treta për nga madhësia në nivel të Kosovës, Gjakova është e treta nga fundi më e varfra komunë në Kosovë. Ne raportin e auditorit të pavarur, shënohen një mori parregullsish, të cilat ofrojnë mundësi për hetime serioze nga organet kompetente mbi menaxhimin e dobët dhe jotransparent nga menaxhmenti i komunës.

Komuna nuk mban një regjistër të pronës gjithëpërfshirëse të saj, ajo ka 223 objekte të shfrytëzuara nga qytetarë dhe biznese për të cilat komuna nuk inkason asnjë të hyrë. Kontratat e qirasë nuk janë ripërtërirë që nga periudha e vitit 2003. Përveç kësaj disa kontrata të zgjedhura nga auditori kanë tarifa më të ulëta për njësi sesa çmimet për njësi të dhënë në tariforin e komunës. Janë duke u përdorur nga qytetarët dhe bizneset dhe të cilat nuk janë faturuar fare.

Pronat e komunës janë një mundësi shumë e mirë e arkëtimit të mjeteve dhe ngritjes së buxhetit të komunës, i cili pastaj mund të ndahet për kujdesin shëndetësor primar, edukimin dhe rrugët. Ende më keq, në përmbyllje të vitit 2009, komuna e Gjakovës mbyll vitin me 2. 209.000 euro borxh, gjë e cila paraqet shkelje të rëndë të nenit 13.1 të udhëzimit administrativ Nr. 20/2009. Mospërputhjet në këtë komunë konsistojnë edhe me shkeljet në “Ligjin e Prokurimit Publik në Kosovë” për procedura të cilat nuk ishin kryer dhe dokumentuar nga Komuna.

Tani mendoni sikur të jeni një ish-i punësuar i fabrikave aksionare të Gjakovës, sa do të keni besim se një menaxhment komune, e cila nuk ka kapacitet dhe vullnet politik për të qeverisur në mënyrë transparente dhe për të mirën e qytetarëve. Sa do të ketë vullnet dhe ekspertize menaxhmenti i komunës për të punuar në zgjidhjen e statusit të ndërmarrjeve aksionare nën menaxhimin e Agjencisë Kosovare të Privatizimit dhe Qeverisë së Kosovës të udhëhequr nga partitë tjera.

Mund të jeni edhe më keq, mund të jeni i punësuar i Komunës së Gjakovës i suspenduar për shkaqe politike dhe i kthyer në punë me vendim (pas një vonese në vendim) të Këshillit të Pavarur. Si do t’i qaseni ju komunës për ta zbatuar vendimin e një institucioni qendror, kur menaxhmenti i komunës ka zinxhirin e komandës nga tjetërkush? Çka nëse komuna nuk ka vullnet ta zbatojë vendimin për kthimin tuaj? Ku trokitni, kush ju përfaqëson? Ndoshta gjyqi, ndoshta ndonjë lidhje në qendër, por gjithsesi se do të ndiheni të vetmuar.

Është me të vërtetë i hidhur dhe i dhimbshëm realiteti në të cilin janë vendosur qytetarët e Republikës së Kosovës nën mendësinë e lokalizmave dhe qasjes oportune të udhëheqësisë lokale dhe qendrore.

Me sistemin aktual zgjedhor shumë qytetarë të komunave të ndryshme në Kosovë nuk kanë asnjë përfaqësues ose kanë fare pak përfaqësues në Kuvendin e Kosovës, që të paktën të drejtohen dhe t’ia qajnë hallin dikujt atje.

Me fjalë të tjera çfarë demokracie dhe çfarë përfaqësimi kemi, është shumë e vështirë të ndjehesh se dikush të përfaqëson. Ne ndërkohë banorët e komunave pa përfaqësim në pushtetin qendror nuk iu mbetet gjë tjetër veç të paketojmë valixhet dhe t’ia mësyjmë Prishtinës ose ndonjë prej shteteve të mini-schengenit në të cilat diplomacia kosovare na ka garantuar “lëvizjen e lirë” të paktën për këtë verë. Ndërsa në vjeshtë merreni me speca dhe turshi e kështu kalon edhe ky dimër deri në pranverën e radhës kur edhe do të fillojë fushata për zgjedhjet e reja.

(Autorja është kolumniste e gazetës “Zëri”)