Pas miratimit të rezolutës në Asamblenë e KB nuk ka fituar askush, as nuk ka humbur askush, por vetëm se është krijuar një mundësi dalëse apo një lloj kompromisi që palët të ulen kokë më kokë në tryezë. Edhe pse rezoluta është zbutur nga ndikimi i politikës dhe diplomacisë evropiane, ajo ende mbetet një mundësi të cilën Serbia e kërkonte vazhdimisht gjatë tërë kohës, e ajo është hyrja në lojë e palëve. Kur them një mundësi, kjo ka të bëjë jo me atë se shteti serb dhe politika e tij destruktive do të hapin çështjen e statusit politik, i cili është mbyllur dhe tani Kosova është e pavarur me mbikëqyrje ndërkombëtare, por politika dhe diplomacia serbe dëshirojnë që nëpërmjet kësaj mundësie të fusin hundët edhe në punët e brendshme të shtetit të mbikëqyrur të Kosovës dhe kjo sigurisht do të ishte gjëja më e keqe që do të mund t'i ndodhte Kosovës gjatë këtij procesi. Gjithashtu, duhet nënvizuar se, përderisa shteti serb nuk e njeh Kosovën si shtet, pastaj nuk e heq nga kushtetuta e vet dhe nuk kërkon falje për gjenocidin e bërë në Kosovë, atëherë bisedimet do të jenë kundërproduktive, të dëmshme dhe me pasoja për Kosovën dhe për ardhmërinë e saj.

Edhe pse tekstualisht në rezolutën që u miratua në Asamblenë e Kombeve të Bashkuara është pranuar mendimi i GJND-së, i cili e konsideron deklarimin e pavarësisë së Kosovës të ligjshëm, Serbia ende nuk e ka ndryshuar politikën dhe diplomacinë e saj karshi këtij realiteti të ri në Ballkan. Ajo, në njërën anë, flet me fytyrën e kompromisit në raport me Bashkimin Evropian ndërsa, në anën tjetër, flet me fytyrën e shovinizmit dhe mosshkëputjes nga politika e saj e mjerueshme ndaj Kosovës.

Prandaj, në këtë proces është shumë e rëndësishme që së pari të ndryshojë rrënjësisht politika serbe, duke pranuar realitetin dhe njohjen e Kosovës shtet, si dhe të gjunjëzohet para viktimave të gjenocidit, të shkaktuara në luftërat e ish-Jugosllavisë, duke kërkuar falje për këtë akt barbar. Pastaj, kur të hiqen këto barriera të rënda që po e ngadalësojnë ecjen e Ballkanit në drejtim të paqes, demokracisë, stabilitetit dhe proceseve të integrimit në BE, atëherë shqiptarët e Kosovës mund të ulen në dialog dhe të flasin për çështjet jetike të palëve dhe përmirësimit të raporteve si fqinjë, përndryshe dialogu do të ishte i padobishëm dhe që nuk do të sillte pajtim dhe hapje sysh ndaj epokës së re të Ballkanit në këtë fillimshekull.

Nuk mund t'i besohet politikës dhe diplomacisë serbe, përderisa ajo nuk ndërron petkun e saj ideologjik dhe nuk i heq rrënjët e politikës së saj nga doktrinat e vjetruara dhe primitive. Vetëm atëherë kur të shohim se si shteti serb fillon të zhveshë petkun ideologjik dhe rrënjët doktrinare të politikës së saj të errët, atëherë mund të merret në konsideratë ulja në tryezë e palëve dhe fillimi i rregullimit të marrëdhënieve fqinjësore, si dhe të proceseve të integrimit në familjen evropiane.

Sidoqoftë, hyrja në dialog e palëve pa një hartë udhëzuese dhe agjendë do të ishte një humbje kohe dhe dialogu do të zhvillohej por palët do të dilnin të njëjta nga po e njëjta derë, ashtu siç hyjnë në fillim të dialogut dhe marrëveshja nuk do të arrihej kurrë. Gjithashtu, dialogu duhet dhe mund të zhvillohet vetëm mes dy shteteve që njohin njëra-tjetrën si palë të barabarta, prandaj dialogu do të jetë i frytshëm dhe produktiv nëse palët hyjnë si të barabarta dhe kanë njohur njëra-tjetrën si palë sovrane, që matin fuqinë në peshoren e këtij dialogu dhe mundësitë e kompromiseve.

Shteti i mbikëqyrur i Kosovës duhet të jetë i kujdesshëm dhe para se të hyjë në dialog të vërë disa kushte kategorike të palëkundshme, siç janë pra: shteti serb të njohë Kosovën shtet, të heqë nga kushtetuta e vet Kosovën, të kërkojë falje publike për gjenocidin e bërë dhe të heqë dorë nga pretendimet e tjera në raport me shqiptarët.

Pa plotësimin e këtyre kushteve hyrja në dialog do të ishte një eksperiment i rrezikshëm si dhe do të mund të shndërrohej nga një dialog që do të prekte realitetin e palëve.

Me një fjalë, vetëm nëse pala serbe arrin të pranojë kushtet e mësipërme dhe të hyjë në dialog si palë që njeh në tërësinë e saj Kosovën si shtet, mund të flitet për një dialog pa dramë, pa teatër dhe që nuk do kishte nevojë të ndryshonte ndonjë skenë në këtë proces.

Ndërsa, hyrja pa plotësimin e këtyre kushteve do të ishte një dramë me eksperimente të llojllojshme, një teatër që do të ndryshonte skenat sipas shijes dhe modeleve që do të ziheshin në kazanin e këtij dialogu, duke prodhuar kështu një lloj të dialogut ironik dhe pa asnjë marrëveshje e pajtim të palëve.

(Autori është njohës i marrëdhënieve ndërkombëtare)