Ndërsa zgjedhjet e përgjithshme parlamentare afrohen, gjuha e përdorur nga kandidatët thjeshtëzohet së tepërmi. Qëllimi është që të komunikohet drejtpërdrejt, pa-ekuivok me të gjitha shtresat e votuesve.

Kjo fazë nuk lë hapësirë për reflektime të thella, shumëdimensionale. Ka shanse për të fituar ai që bën më pak gabime. Shprehjet janë thuaj-thuaj banale, të superthëna e të superdëgjuara. Por ata që projektojnë fushata e kanë të qartë: në këtë periudhë komunikohet me masën dhe në bazë të këtij komunikimi qëndron jo aq bindja e drejtpërdrejtë, sesa konfirmimi i paragjykimeve, cilat do qofshin ato, pozitive apo negative për kandidatin dhe konkurrentët e tij.

Gradualisht, hyjmë në terrenin e miteve. Ambienti politik mbështetet mbi krijimin, forcimin dhe rigjallërimin e mitit. Por, cilat janë disa nga mitet më të shpeshta në gjykimin popullor rreth „politikanit të mirë“?

Miti 1: Politikan i mirë është politikani i shkolluar

Jo gjithmonë. Nën drejtimin e tij, Brazili shndërrohet në ekonominë e tetë më të rëndësishme të botës. 20 milionë njerëz dalin nga varfëria akute. Luiz Inacio Lula da Silva ka pak shkollim, fare pak. Analfabet deri në moshën 10-vjeçare, e braktis shkollën pas vetëm katër vitesh, për t’u bërë drejtues i Partisë së Punëtorëve dhe mandej president i Brazilit për dy mandate të njëpasnjëshme.

Një nga stigmat më therëse për protagonistët aktualë politikë/partiakë ka të bëjë me mosshkollimin. Pa mohuar rëndësinë e arsimit, politikani X apo Y në Kosovë nuk duhet bërë tabelë qitjeje për faktin e vetëm se nuk ka qenë brilant në shkollë. Nga ana tjetër, asgjë nuk mund të përligjë mungesën e sjelljeve, injorancën dhe mediokritetin sepse vitet e munguara të arsimimit formal mund dhe duhen kompensuar me lexime përgjatë jetës dhe përvojë.

E padrejtë po ashtu të vihet shenja e barazimit mes shkollimit formal dhe dijes, sepse jo kushdo që ka diploma zotëron edhe dije. Dua të them: jo çdo formacion ad-hoc ekspertësh, i stisur para zgjedhjeve është garanci se Kosova do qeveriset më mirë nëse partia në fjalë bëhet kabinet formuese, siç propagandohet këtyre ditëve. Edhe për faktin se nuk kemi asnjë garanci se liderët do t’ua vënë veshin këshilltarëve të shkolluar.

Përjashtim bën FER-i, ku arsimimi është rregulli dhe bashkëpunimi është norma. Thënë kjo, politikani i mirarsimuar dhe i fokusuar duket se ngjall më shumë besim sesa kundërkandidati që nuk i gëzon të njëjtat cilësi.

Të themi, Isa Mustafa, ekonomist i njohur dhe i sprovuar, duket më i përshtatshëm për kryeministër sesa rivali Hashim Thaçi. Mirëpo, ky i fundit, besoj pajtohemi, do të ishte më bindës si ministër Mbrojtjeje në raport me z. Mustafa. Edhe këtu vlen thënia: “Njeriu i duhur, në punën e duhur”...

Miti 2: Politikan i mirë është ai që i mban këmbët në tokë

Jo domosdoshmërisht. Gjatë viteve 2000, trashëgimia e Ronald Reganit fitoi statusin e simbolit kombëtar, aq sa mbiemri i përshtatur në emër – Regan – është sot ndër emrat më të parapëlqyer në familjet e larta dhe të mesme konservatore për pagëzimin e fëmijëve. Po çfarë e dallonte Reganin?

Kolin Pauell, këshilltar i tij për siguri në vitet ’87-’89, tregon se Regani ishte shumë i ndikuar nga filmat. Ai fliste për rrezikun alien dhe në përgjithësi pikëpamjet e tij mbi realitetin nuk hiqnin vija të qarta ndarëse mes trillimit artistik dhe realitetit.

Optimizmi i pashërueshëm në të ardhmen e Amerikës, e njerëzimit dhe progresin e shpejtë si dhe kujdesi në përdorimin e mjeteve, përbëjnë ndoshta ingredientët e suksesit të tij. E pra, një aktor mesatar i Hollivudit, Regan pranohet sot si një ndër presidentët më brilantë republikanë.

Ronald Regan ishte politikani me imagjinatë!

Miti 3: Politikani i mirë duhet të jetë i dëshmuar në një fushë tjetër

Ankesat kësaj here vërshojnë nga ata që gjykojnë se shumica e politikanëve tanë nuk kanë profesione dhe se nuk kanë pasur asnjë përvojë menaxhuese më herët. Kundërpërgjigja vjen nga Italia.

Kryeministri Berluskoni është pa dyshim ndër biznesmenët më të suksesshëm në vend dhe në Evropë. Por kjo po provohet e pamjaftueshme për staturën e tij si politikan. Mungesa e moralit dhe etikës, drejtimi i vendit si ndërmarrje private, konflikti i interesave, janë ndër kritikat më serioze që i shigjetojnë oponentët politikë dhe jo vetëm. Revoltës i janë bashkuar edhe intelektualë si Umberto Eko, nobelisti Dario Fo e të tjerë.

“Historia njeh plot burra aventurierë që s’u mungon karizma, të cilët kanë pasur njohuri të kufizuara për shtetin, por sens të qartë të përparësive të tyre, e të cilët kanë dashur të imponojnë pushtetin e tyre privat”, thotë Eko. Simptoma ‘Berluskoni’ do mund të gjente në Kosovë ekuivalenten në figurën e kreut të AKR-së, ardhja e të cilit në pushtet mund të ngrinte eventualisht dilema të ngjashme me ato që Italia i ka rreth Berluskonit.

Por po ashtu, mungesa e ekspertizës në çfarëdo fushe, përbën problem serioz për qeverisjen. Rast tipik: Vetëvendosja. Një jetë e kaluar në privime, burgje, vështirësi materiale, mosbindje qytetare i bën militantët e Vetëvendosjes simpatikë për masën e lodhur nga varfëria, përjashtimi dhe neglizhimi. Hyrja e tyre në Parlament ka kuptim dhe vlerë, por qeverisja kërkon shumë më shumë nga çfarë Lëvizja është në gjendje të ofrojë.

Miti 4: Politika nuk është profesion

Përkundrazi! Politika është profesion. Maks Veber i kushton një libër shtjellimit të kësaj teme. Organizimi partiak dhe qeverisja janë çështje serioze dhe kërkojnë angazhim serioz e kohëplotë.

Një vështrim mbi politikën në botë konfirmon se ajo renditet si profesion. Një në tre konservatorë dhe një në katër laburistë në parlamentin britanik nuk kanë bërë asnjë punë tjetër jashtë politikës. Kryeministri britanik është politikan kohëplotë: krejt angazhimi i tij prej përfundimit të studimeve lidhet ekskluzivisht me politikën. E njëjta vlen për presidentin francez, kancelaren gjermane, kryeministrin norvegjez, etj.,etj.

Ngjashëm si me profesionistët e të gjitha fushave edhe këtu ka lëvizje, ‘transfere’ siç cilësohen me nënçmim këtyre ditëve. Habitshëm, akuzat vijnë nga analistë, profesionistë të medieve, ‘transferet’ e të cilëve gjithashtu janë të larmishme.

Njëjtë si sportisti, gazetari, bankieri, mjeku, të cilët janë në kërkim të hapësirës më të madhe për veprim dhe vlerësimit më të lartë për punën që bëjnë, edhe politikani lufton për të njëjtën hapësirë dhe mirënjohje. Ish-demokrati Ronald Regan iu bashkua në vitin 1962 Republikanëve duke deklaruar se “nuk e lashë unë partinë, partia më la mua”.

Çka i ndodh edhe Dora Bakojanis, politikanes së përjashtuar nga “Demokracia e Re” me gjithë lidhjet e thella të saj dhe familjes me këtë forcë politike. Në këtë kuptim nuk është për tu habitur, e as për tu revoltuar qoftë kalimi i Teuta Sahatçisë dhe një pjese të Orës në LDK, qoftë asocimi i përkohshëm i Ukë Rugovës dhe listës “LDK-Ibrahim Rugova” në AAK.

Natyrisht, jo me të njëjtën lehtësi, për shumë arsye, e midis të tjerash edhe për faktin që organizimi partiak është vullnetar dhe ideologjik, transferet në politikë janë më të pakta. Por, kush mund t’i mohojë dikujt të drejtën për të ndryshuar qëndrimet?!

Do të ishte po ashtu gabim të mendohej se politika mbetet profesioni i vetëm për të cilin nuk është e nevojshme ndonjë përgatitje paraprake. Ky keqkuptim qëndron në zanafillë të diletantizmit që shumë prej politikanëve kohëplotë (por jo profesionistë) të Kosovës.

Çfarë pra përbën teksturën e një politikani të mirë?

Por më përpara duhet të pyesim se mos po kërkojmë tek politikani njeriun ideal, individin pa defekte njerëzore? A mos po projektojmë tek ai supernjeriun, një lloj Klark Kenti? Ankthi ynë buron nga droja se ata nuk do të jenë në gjendje të performojnë në lartësinë e përgjegjësive që u kemi lënë në duar.

Sigurisht, çfarëdo që të bëjnë asnjëherë nuk do t’i kënaqin të gjitha grupet e interesit; ndërtimi i rrugëve do të lërë të pakënaqur sektorin hekurudhor, subvencionimi i agrikulturës do të revoltojë importuesit e produkteve bujqësore, e kështu me radhë.

Por nëse do të provonim të krijonim një identikit të politikanit të mirë do të rendisnim njëra pas tjetrës: aftësinë përfytyruese, vizionin, sensin e drejtësisë, kuptimin mbi historinë, kombinuar me vullnetin e mirë, aftësinë për të dëgjuar zërat e duhur, vendimmarrjen e matur, energjinë në ekzekutiv.

Shumë votues kanë bërë tashmë zgjedhjen e tyre duke i dhënë një imazh real cilësive të përmendura...

(Autorja është kolumniste e rregullt e gazetës “Zëri”)