Hamit Leci

Pse buxheti i Kosovës nuk përfiton qindra mijëra euro nga taksat e thëngjillit të shitur?

Në vitin 1964, gjegjësisht 1968, u ndërtuan Tertoret Kosova për terjen e thëngjillit të Kosovës, në ngritjen e cilësisë nga 2000kcal/kg në 4000kcal/kg, të cilat kanë punuar me mjaft sukses deri në vitet e pasluftës, konkretisht deri në vitin 2003, kur me vendimin e bordit të KEK-ut, Tertoret dhe Ngrohtorja u mbyllën kinse në mungesë të tregut, gjë që u demantua fuqishëm nga personeli i Tertoreve.

Pastaj, Tertoret dhe Ngrohtorja u lejuan të punojnë, por tani me një status tjetër, si Kosova Thëngjilli, shoqëri aksionare, e padefinuar si shoqëri si private, shoqërore apo publike dhe dyshohet se kështu i konvenon ndokujt, por më së paku Kosovës dhe punëtorëve të këtij subjekti.

Pas vitit 2003, ky subjekt bëri një rrugë shumë të vështirë, pa përkujdesje as të KEK-ut as të qeverisë, me një menaxhim jo të mirë. Fati i Kosova Thëngjillit, pa fajin e punëtorëve të këtij subjekti, gjendet këto ditë para një kolapsi, para falimentimit, gjegjësisht mbylljes, meqë ka dy muaj që nuk punohet. Meqë me një urdhër të menaxhmentit të KEK-ut është ndërprerë furnizimi me lëndë të parë, gjegjësisht me thëngjill të njomë.

Mbyllja do të thotë që 230 punëtorë të mbesin pa punë. Disa ndërmarrje që shfrytëzojnë thëngjillin e terur ndodhen para vështirësive të mëdha dhe disa nga to i kanë dërguar punëtorët në pushim të detyruar. Shumë shkolla kanë mbetur pa ngrohje, amvisëritë dhe bizneset private që shfrytëzojnë thëngjillin e terur për ngrohje qendrore, sipas një sondazhi, rrisin për 30% shpenzimin e energjisë elektrike që përdoret për ngrohje.

Ndërsa, ne sillemi shumë të papërgjegjshëm para rrjedhave të tilla, sepse askush nga asnjë organ, as nga KEK-u e as nga Qeveria e Kosovës, nuk merret me këtë problem mjaft me rëndësi për zhvillimin ekonomik të Kosovës.

Jam inxhinier i diplomuar i makinerisë dhe në këtë organizatë punoj nga viti 1979. Dua të ngre zërin meqë më pengon fakti se në Ballkan ekzistojnë dy tertore për terjen e thëngjillit dhe njëra, me një organizim të mirë, operon me 25.000.000 euro në vit qarkullim vjetor, ndërsa ne përballemi me kolaps para mbylljes dhe krejt kjo për shkak të faktorit të quajtur njeri.

Me fakte mund të dëshmojmë se lënda e parë (thëngjill i njomë) në Kosovë është me bollëk, gjendja teknike e objektit është e kënaqshme, kuadri profesional ekziston, punëtorët janë mjaft mirë të trajnuar dhe, në fund fare dhe më e rëndësishmja për krejt ekonominë botërore, tregu është i siguruar në vend dhe jashtë vendit të cilin rrezikojmë ta humbim.

Nëse për një kohë të shkurtër nuk merren masa nga Qeveria e Kosovës, atëherë ne do të jemi dëshmitarë dhe do t’i vëzhgojmë vagonët me thëngjill të terur nga Kollubara nëpër Obiliq në drejtim të Ferronikelit, si shpenzuesi më i madh në Kosovë, ndërsa punëtorët tanë para dyerve të Ministrisë për Çështje Sociale për ndihma...

Duke shfrytëzuar përvojën 32-vjeçare, unë e shoh shumë thjesht zgjidhjen e këtij problemi: Tertoret të kthehen me statut në kuadër të KEK-ut, ku ato do të operonin me 12.000.0000 deri 15.000.000 euro në vit dhe KEK-u nuk do të kishte nevojë për mjete buxhetore por do t’i merrte mjetet nga shitja e thëngjillit të terur dhe të njomë, do të shfrytëzoheshin kapacitetet ekzistuese, si dhe 230 punëtorët me përvojë mjaft të madhe do të siguronin punë dhe do të vazhdonin punën në profesionet e tyre. Por, mbi të gjitha, buxheti i Kosovës do të përfitonte qindra mijëra euro nga taksat e thëngjillit të shitur.

(Autori është inxhinier i diplomuar i makinerisë)