Blerina Rogova Gaxha

Në kohën e perdes së hekurt dhe luftës së ftoftë, ku shqiptarët të copëtuar ishin në kampe të ndryshme politike edhe pse në bllokun socialist, mësimi i shqipes në botë kishte dimension tjetër. Shqipja mësohej vështirë, sepse në shtetin e kësaj gjuhe ishin vendosur rregulla e standarde se kush mund t'i kalonte kufijtë e saj, ndërkaq në pjesët tjera ku flitej shqipja, si në Kosovë, Maqedoni, apo në Mal të Zi, mësimi dhe studimi i kësaj gjuhe qe jo fort i pëlqyeshëm për regjimin e komunistëve jugosllavë.

Katedrat e albanologjisë në Moskë, në Pekin, apo në Beograd....ishin më tepër se sa katedra për mësimin dhe studimin e albanologjisë. Ndoshta këto strehë të huaja të albanologjisë, ishin përpjekja e të tjerëve për të na studiuar, për të na njohur dhe për të na mësuar, megjithëse jo në pak raste diktatorët e kohës, me ose pa të drejtë, i shihnin ato edhe si përpjekje për të na pushtuar. Kultura, gjuha, letërsia dhe historia shqipe vazhdon të studiohet edhe sot, megjithëse arsyet për mësimin e saj tashmë mund të kenë ndryshuar shumë.

Në këtë kohë kur disa thonë se shqiptarët janë një komb e disa thonë të jenë më shumë, dhe kur kosovarët mbajnë herë një e herë një tjetër flamur, dhe në këtë përvjetor të katërt të pavarësisë, kur të mëdhenjtë flasin veç për fitore, njerëzia duken më të lodhur edhe me përpjekjen për një identitet gjuhësor.

Deshëm e s’deshëm, bëjmë pjesë këtu dhe na bie ta dëgjojmë zonjën e shtetit që edhe vishet me shije, por që ligjërimi nuk i shkon e s’i përshtatet as për pozitë as për hije, apo dhe zotëriun që do ta marrë gjithë hisenë e kësaj dite me fjalë që mund t'i përkasin një gjuhe të brishtë.

Përderisa politika është veprimtari pragmatike, gjuha dhe letërsia janë qenie estetike. Në këtë përvjetor njëri ndër albanologët tha se po përgatiten ta fusin shqipen në radhën e gjuhëve zyrtare të Bashkimit Evropian, kjo me qëllim që gjuha t’i prijë politikës, kurdo që në strukturat e kryeqytetit evropian të ulen përfaqësues nga Shqipëria e Kosova. Nëse dikur albanologjia si fushë ishte njëra prej mundësive të pakta që të na njohin edhe të tjerët, sot këto mundësi janë shumëfishuar dhe studimi i kësaj fushe sot mund të ketë vetëm karakter shkencor.

Raporti i të huajve që e mësojnë shqipen me shqiptarët që i mësojnë gjuhët e të tjerëve, është në shpërputhje të madhe, dhe të dytët e kanë fituar këtë luftë. Një shumicë absolute e tyre sot flasin edhe italisht, edhe anglisht, edhe serbisht,dhe kanë filluar t’i njohin me themel kulturat e gjuhët e këtyre popujve, bile pak ditë më parë pashë dhe një apel të kryeministrit shqiptar për ta mësuar gjuhën e bukur kineze. Sikur ka një projekt që shqiptarët të jenë poliglotë, madje gjuhët, siç është anglishtja, t’i kenë të detyruara, nëse duan që të zënë punë. Kjo është ana e ndritur e medaljes...pjesa e errët e saj mbetet shqipja dhe niveli i zotërimit të saj te shqiptarët.

Albanologjia edhe sot vazhdon të mësohet e studiohet në vende të ndryshme të botës dhe disa qytete kanë traditë në studimin e saj. Duket që ne vetë jemi të fundit në vlerësimin e gjuhës sonë...dhe pavarësisht jashtësisë përplot imponime, shtetit e pushtetit, atyre që e shkelin apo e shtrembërojnë, ajo ka një manifestim të brendshëm që e mban gjallë qenësinë e saj, që mbrohet dhe refuzon...