Naim Rrustemi

Në Kosovë ka fituar në dinamikë llogaritja e viteve sipas kalendarit kinez. Ky vit, sikur edhe disa vite të tjera, diplomatët e shteteve të Quintit, huazuar nga kasta e udhëheqësve jokreativë të Kosovës, kanë filluar të llogarisin vitin si i përfundimit të mbikëqyrjes ndërkombëtare, por edhe si vit i ndërrimeve kushtetuese. 2012-ta, në kalendarin kinez të zodiakut, është i shenjës së dragoit. E me këtë, plotësohet vargu se si mendojnë udhëheqësit jokreativë të Kosovës dhe vartësit mendorë të tyre: të jemi të parët në çfarëdo, dhe me këtë është hera e parë që në vendet me demokraci perëndimore, vitet fillojnë të numërohen me kalendar kinez.

“Për herë të parë” në Kosovë, dhe kësaj radhe mund edhe të zgjerohemi gjeografikisht se “për herë të parë” në Evropë, nga “njerëzit më të mençur në botë”. Prej tyre, disa mund të kenë kaluar kufijtë shkencorë jo vetëm të Kosovës por edhe të Evropës. Qëndrimi i Fan Nolit për arsyet e anarkisë kombëtare edhe sot e kësaj dite mbetet aktual – “këtu ambiciet janë pa fre e pa kufi, këtu i padituri i di të gjitha dhe i pazoti është i zoti për të gjitha”.

Për diplomatët ndërkombëtarë të akredituar në Kosovë, është gjë e mirë, së paku kërkojnë t’i japin pak shije qëndrimit të vet në Kosovë, dhe ta bëjnë edhe politikën ekzotike. Dhe, e bëjnë në mënyrë kineze duke i shutuar edhe pak thellësinë e mendjeve të ndritura të filozofisë kineze. Por, me gjasë edhe po nguten pak se ky vit është viti i dragoit. Në kohët moderne, dragoi ka formën e zhapinit dhe të gjarprit. Dragoi e ka gojën e madhe dhe karakterizohet me atë se mendja nuk i shkon pas asaj që qet nga goja. Çfarë ngjashmërie me ndryshimet kushtetuese dhe vitin e përfundimit të mbikëqyrjes ndërkombëtare!

Me sloganet e përdorura po fillojnë të na masin me kalendar të tipit kinez. Sigurisht që është një qasje unike, nuk e mendoj se diku tjetër në Evropë është përdorur kalendari kinez.

Në kalendarin kinez dragoi është e vetmja shtazë që nuk është reale. Në vitin e ndryshimeve kushtetuese dhe përfundimit të mbikëqyrjes ndërkombëtare a thua se mund të pritet që edhe ndryshimet nuk do të jenë reale. Ndryshimet kushtetuese bëhen nga shumica, të njëjtit që edhe draftuan “për herë të parë” Kushtetutën e Kosovës. Edhe atëherë patën thënë se kjo është “hera e parë”, “më e mira në botë”, “e orientuar drejt ekonomisë së tregut të lirë”, dhe nuk e harruan të na përsërisin edhe sloganin “ka kaluar koha e ekonomisë se planifikuar”. E vlente t’i dëgjoje me vëmendje dhe të merrje mësime për funksionimin e demokracisë, por nga ana e errët e saj, si nuk duhet të flitet nga pozitat kryesore të vendit. Kur nuk di më mirë, mos fol – do të ishte emërtimi i kuptimit të komunikuar.

Kushtetuta e Kosovës, aq e mirë dhe “për herë të parë” në Kosovë. Nuk iu dha rasti që ta luajë rolin e vet që e pati. Nuk iu dha kohë të piqet në mendjet së pari të politikanëve që kanë për obligim ta respektojnë. Kushtetuta e Kosovës nuk ishte fajtore që politikanët e Kosovës nuk e respektuan. Nuk u respektua, se nuk deshën ta respektonin. Kur e respekton, nuk ke fajtorë rezervë. Ndërrimet nga njerëzit e njëjtë! Nuk ka logjikë qё përshkruan situatën ndryshe përpos si hajde ta ndërrojmë dhe të mos e respektojmë, të mbesim duke ndërruar deri sa të na bjerë tamam. Përpos nëse është trajnim për ndryshime kushtetuese. Të priten ndërrime thelbësore nga njerëzit e njëjtë në kohë të afërta, është paradoksale.

Gjithashtu, viti i dragoit qenka viti i përfundimit të mbikëqyrjes ndërkombëtare, pra ndër to edhe fundi i Zyrës Civile Ndërkombëtare (ZCN). Nuk e di kush se çka duhet përfunduar, që kush nuk e di se çfarë ka bërë deri tani. Moti është dashur të mbyllet. Çfarё është dallimi nëse mbyllet në fund të vitit te dragoit dhe në fillim... Apo, ku është dallimi nëse mbyllet sot apo “dje”. Ndoshta ka bërë atë çka nuk mund të na tregojë, e kjo nuk është demokratike. Prapë, të përfundojë diçka që kurrë nuk ka filluar, është paradoks.

Eh, si mund ta shpjegoj unë ndryshe vitin që hymë, ku shumica nga politika po e thonë se mos u brengosni se ky është viti i ndërrimeve kushtetuese dhe viti i fundit të mbikëqyrjes ndërkombëtare. Të dyja paradokse. Prapë, nejse, si mund ta kuptoj paradoksin kur nuk po dua ta pranoj. Dhe, përgjigjja është: lëre fare, kur nuk do ta pranosh, mos u mundo ta kuptosh, se i humb kuptimin paradoksit.

(Autori është ish-deputet i Kuvendit të Kosovës)