Sa mbijetohet nga arti në Kosovë, sa është e vështirë të bësh biznes me art, dhe të mbijetosh në tregun e këtyre vlerave, që neglizhohen nga institucionet qeveritare por edhe nga vetë shoqëria, është vështirë të thuhet. Duket që ka humbur interesimi për artin. Janë të pakët ata persona që marrin mundin për të blerë ndonjë pikturë apo skulpturë.

Kjo domethënë se, sot, një artist shqiptar vështirë se mund të shes një vepër të tij. Megjithatë pavarësisht këtyre problemeve duhet pasur parasysh që kjo çështje nuk ka filluar me ne, por kur është fjala për artin dilemat kanë ekzistuar edhe më herët.

Sot pikturat e artistëve të famshëm, në botë nxjerrin rregullisht miliona nëpër ankande.

Mirëpo shumë artistë, veprat e të cilëve tani shiten për miliona, sa ishin gjallë mezi siguronin jetesën e tyre. Kjo dukshëm nënkupton që gjithmonë ka qenë e vështirë të mbijetohet nga arti. Madje disa prej pikturave më të famshme të botës, si Mona Liza e Leonardos , nuk janë nxjerrë ndonjëherë në ankand dhe konsiderohen të jetë pa çmim.

Sipas skulptorit Fatmir Hoxha është shumë vështirë të jetohet nga arti këtu në Kosovë.

Ai ka konsideruar që edhe institucionet qeveritare janë ato që po neglizhojnë artin. Sot njerëzit që nuk kanë aq njohuri mbi artin, fatkeqësisht dirigjojnë artin, ka thënë ai, dhe kjo injorancë institucionale bën që shpesh artistët të mos jenë të angazhuar në tregun e punës. Ai është shprehur se shpesh ka ndodhur që në Kosovë, të porositen skulpturat nga mese të tjera, përderisa mund të punohen edhe nga vetë skulptorët kosovarë. Ai thotë se karshi vështirësive të një artisti, koha që i merr për të ushtruar këtë profesion, ndoshta nuk e vlen të merresh me art, porse është diçka që të lidh shpirtërisht me këtë profesion.

Ai gjithashtu ka shtuar se për të realizuar një portret në skulpturë, i merr atij pothuajse

4 deri në 5 muaj, madje nëse është fjala për një skulpturë në tërësi, edhe më shumë.

Zakonisht shpenzimet për një skulpturë mund të thuhet se 60% të çmimit, i përpin vetë skulptura, ka thënë ai.

“Megjithatë, porosi për skulptura në vazhdimësi kam, është shprehur Hoxha, porse ato nuk janë të shpeshta. Madje së paku një porosi në vit për ta siguruar do të isha i kënaqur, ka thënë ai, porse për t’i siguruar dy porosi në vit, mbase do ta konsideroja si një luks, në kohë të sotme.

Ai ka shtuar gjithashtu se ky profesion kërkon edhe një hapësirë më adekuate për

ta ushtruar ashtu si duhet, madje shpesh ka thënë ai , duhet të përballemi me vështirësitë

që hasen gjatë procesit të realizimit të punimeve. “ Për tu derdhur një skulpturë në bronz , duhet një hapësirë që nuk pengon të tjerët, dhe të gjitha këto na vështirësojnë me arrite deri te përfundimi i një pune ”, ka thënë ai.

Ndërkaq piktori Rexhep Ferri thotë se sot në Kosovë asnjë artist, edhe sikur të ishte me famë botërore, nuk do të mundet të jetojë mirë nga krijimtaria e vet. Në lidhje me vlerat e shitjes në një shumë të konsiderueshme të punimeve të tyre, ashtu siç përfolët nga disa artistë , ai ka konsideruar që diçka e tillë është e parealizueshme.

“Por, që shitet një pikturë në Kosovë 10 mijë euro për hir të vlerës, ajo sot është e parealizueshme, ka thënë ai duke mos përjashtuar mundësinë që ka piktura që duhet të blihen deri në atë shumë, porse siç tha ai, nuk i kemi as mundësit si shtet, si popull, apo si pasuri kombëtare, duke përmendur këtu edhe caktimin e vlerave. “Mirëpo, edhe nuk janë të gjitha pikturat për nga 10 000 euro”, ka thënë Ferri.

“ Për ta blerë një pikturë duhet të lidhesh me atë pikturë, kjo është edhe një lloj tradite”, ka shpjeguar ai, duke shtuar: Unë do e kisha përmend një rast kur gruaja e Pikasos, e cila i ka pasur në shtëpi të vet me qindra e mijëra piktura, ka kërkuar nga Pikaso për të blerë një pikturë të Van Gogut. “ Kjo nënkupton se ne ende nuk jemi të lidhur me pikturën, dhe se tek ne ende pothuajse te një pjesë e madhe e shoqërisë piktura për ta është fotografi”, ka thënë Ferri. “ Është keq të thuhet porse ne tradita na ka munguar, dhe padyshim që kjo e bën artin që të mos përfillet nga shoqëria.

Për këtë tregon vetë fakti që nëpër muze të botës njerëzit presin rresht për të hyrë brenda, ndërkaq para Muzeut tonë, që pothuajse është e vetmja ndërtesë e kulturës, që mund të thuhet se është institucion kulturor në ndërtesën e vet, vështirë të shihet ndokush që shpreh interesimin për ta vizituar”, ka përfunduar Ferri.