Sikur të mos ishte përfshirë në raportin e progresit kërkesa për krijimin e inspektoriatit për kontrollimin e kryerjes së punëve në restaurimin e objekteve me rëndësi të veçantë kulturore në Kosovë, kontrollimi i punëve mbi këto objekte do të vazhdonte të bëhej nga persona joadekuatë, ashtu siç është vepruar deri më tani.

Kompanitë fituese për restaurimin e objekteve të vjetra duket të mos kenë pasur dikë mbi kokë që të kontrollojnë nëse këto kompani mund të kenë devijuar në ruajtjen e vlerës së një objekti të caktuar. Dhe objektet me vjetërsi qindravjeçare shpeshherë kanë rënë në duart e joprofesionistëve, të cilat kanë pësuar në ruajtjen e vlerave për të cilat edhe janë përzgjedhur.

Shasivar Haxhijaj, zëdhënës dhe këshilltar i lartë i ministrit të Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Memli Krasniqit, ka bërë të ditur për “Zërin” se së shpejti brenda MKRS-së, pikërisht për trashëgiminë kulturore do të formohet ekipi i inspektoriatit me një kryeinspektor dhe dy inspektorë të tjerë. I vetëdijshëm që numri i tyre është i paktë për të vënë në rreth krejt territorin e Kosovës, ai ka thënë se për këtë çështje do të kërkojnë ndihmë edhe nga qendrat rajonale të trashëgimisë kulturore, të cilat mund të ndihmojnë në këtë aspekt.

“Krijimi i inspektoriatit është një objektiv i rëndësishëm për ne dhe tashmë është futur në planin strategjik të MKRS-së”, ka thënë Haxhijaj, i cili në pyetjen se si

është lejuar deri më tashti një intervenim i tillë në objektet me rëndësi të veçantë pa u kontrolluar nga profesionistët ai ka thënë se ky nuk është problem i vetëm në ministrinë që e kanë trashëguar nga të tjerët.

“Në përgjithësi shumica e punëve që është dashtë të kryhen për vite të tëra nuk janë kryer. Ne këtë institucion e kemi gjetur në një gjendje jo të mirë. Nuk jemi shumë të kënaqur me punët dhe mënyrën se si janë kryer. Ne jemi të interesuar që të punojmë duke mos bërë një investim të kotë. Do të punojmë që mos të detyrohemi që nesër ta kthejmë kokën mbrapa apo të korrigjojmë”, ka thënë ai.

Në anën tjetër për mosposedimin e inspektoriatit në kuadër të trashëgimisë kulturore dhe pasojat e saj , Arben Hajdari, arkeolog e shpjegon më së miri me Kalanë e Harilaqit dhe Kalanë e Prizrenit. “Mungesa e inspektorëve në këtë fushë ka ndikuar shumë keq. Kemi ilustrimin më të mirë me shëmtimin e Kalasë së Harilaqit dhe të Prizrenit”, ka thënë Hajdari i cili ka shtuar se punimet që janë bërë në këto dy pika kulturore kanë ndryshuar edhe destinimin për çka edhe janë përzgjedhur. Duke e vlerësuar Kalanë e Harilaqit si një perlë të rajonit, Hajdari ka thënë se mbi këtë kala nuk është punuar por është betonuar. “Ka shpresë për përmirësimin e punëve por kostoja do të jetë e lartë dhe natyrisht se nuk mund të jetë ajo Kala çfarë ka qenë edhe para betonimit”, ka thënë ai.

Të mobilizuar për punë, në mënyrë që të bëjnë më të mirën për këtë fushë, pasi që sipas tyre të tjerët i kanë neglizhuar, ky institucion tashmë ka ndarë edhe buxhet më të lartë për trashëgiminë kulturore dhe sipas Haxhijajt vetëm për pjesën e subvencioneve janë ndarë rreth 400 mijë euro kurse për investime kapitale rreth një milion e 400 mijë euro.

Ndërkohë, pikërisht për fushën e trashëgimisë kulturore me qëllim të realizimit të planit vjetor kjo ministri ka paraparë edhe objektiva të shumta.

Mirëpo, këto zhvillime janë duke u bërë duke u bazuar në një ligj të vjetër që është hartuar qysh në kohën e UNMIK-ut. Për një përmirësim në anën e legjislativit por e kërkuar edhe nga raporti i progresit Shasivar Haxhijaj ka thënë se duhet të hartohet ligji për trashëgimi kulturore pasi që ligji ekzistues ka plot mangësi dhe nuk i plotëson nevojat që i kërkon kjo fushë.

“Besoj që do të jetë në standardet më të mira, edhe komuniteti i kësaj fushe ka treguar që në praktikë nuk ka treguar të duhurin dhe mendojmë që ligji ka mungesa të shumta. Na duhet një ligj i ri, një ligj që do të rregullojë më mirë fushën e trashëgimisë kulturore”, ka thënë ai, i cili ka specifikuar se hartimi i këtij ligji do të përfundojë deri në fund të muajit qershor kur edhe do të niset për në Qeveri të Kosovës për procedim e më pas të kalojë edhe në Kuvendin e Kosovës për miratim.