(Selatin Novosella, “Metush Krasniqi, Personalitet Unifikues i Lëvizjes Kombëtare”, botoi Shoqata e të Burgosurve Politikë të Kosovës, Prishtinë, 2011)

Gjatë vitit 2011, përmes Shoqatës së të Burgosurve Politikë të Kosovës dhe strukturave tjera shtetërore, u rikthye në mënyrë të përqendruar nderimi për figurën e Metush Krasniqit: në njërin nga sheshet e Prishtinës u vendos shtatorja e tij. Me dekret të ligjshëm të kryetares së Kosovës, Metush Krasniqi u shpall “Hero i Kosovës”. Po ashtu, në Kamenicë (Dardanë), në rrugën më të qarkullueshme, qëndron mendueshëm, ndoshta dhe qortueshëm, me pëllëmbën e dorës së djathtë të shtrirë, Ai sikur duket se do të pohojë: ku ishim dhe ku do të vemi?

Dy shtatoreve për Metush Krasniqin dhe shpalljes së ligjshme “Hero i Kosovës”, iu shtua edhe libri i autorit Selatin Novosella “Metush Krasniqi”; monografia me ndajshtesën kurzive “Personalitet Unifikues i Lëvizjes Kombëtare”.

Monografia për këtë personalitet unifikues është ngërthyer në nëntë kapituj, duke përfshirë dokumentet e njohura, programin dhe statutin e Lëvizjes Nacional Çlirimtare të Kosovës, së cilës iu shtua “dhe Viseve Tjera Shqiptare në Jugosllavi”; aktgjykimet e gjyqeve të qarkut në Gjilan, në Prishtinë, në Pejë; literatura: vepra, fejtone, intervista, gazeta, dorëshkrime, kujtime të bashkëveprimtarëve, të bashkëkohësve, tregues të emrave, e të tjera.

Në një hapësirë shkrimi prej 435 faqesh, me portrete fotosh me bashkëveprimtarët e pasrendësit, pamje ambientesh të trishta, burgjesh namkëqija, seancash gjyqësore, harta, faksimile të gjyqeve, copëza të shtypit, citate e fusnota…

Mëtimi i autorit Selatin Novosella është i qartë: të ngërthejë dhe të zbërthejë plotëninë e përmasave kombëtare, njerëzore, politike dhe morale të një ideatori, të burgosuri e të përndjekuri të përjetshëm… I tillë çfarë ishte Metush Krasniqi, prore i papajtueshëm me statusin e bashkëkombësve të tij, nën Jugosllavinë e pas Luftës së Dytë Botërore, përkatësisht një kryengritës në periudhat e bashkërendimit të shtypjes dhe tkurrjes së shqiptarëve në pushtetet e serbëve, maqedonasve sllavë dhe malazezë, të bashkuar në një Federatë, pos tjerash, bashkëthurëse e rrjetës së gjerë për t`i mbërthyer viset shqiptare…

Pikërisht e këtillë, e pa hiperbolizuar është figura e Metush Krasniqit në librin për të. As heroi, as autori nuk joshin me përmasa hiperbolizuese, sepse ato qenë të ngjizura në natyrën tokësore të heroit, ndërsa rrëfimi i autorit për heroin ndoqi një tipologji të jetëshkrimit të sprovuar.

Leximi i kësaj tipologjie të shkrimit, të jetëshkrimit për heroin Metush Krasniqi, të bën kureshtar të palodhshëm. Karakteri i tillë i fortë të kthen tek vetvetja, ta shpalosh atë, ta hulumtosh dhe të gjesh a të mos gjesh diçka të tijën; të krahasosh, të jesh i krahasuar a i pakrahasueshëm, të imagjinosh kategorinë e madhështisë ose të vogëlsisë njerëzore… Në këtë frymë pashmangshëm do të përballemi me provokimin e ndërgjegjes së strukur në ndërdijen tonë… Jemi ose nuk jemi në peshoren e vlerave dhe, gjithsesi prehjen mund ta gjejmë në sfondin e admirimit…

Me të dhënat e deritashme që voli Selatin Novosella për Metush Krasniqin, për përkushtimin jetësor që bëri Ai për kombin, për ta mëkëmbur Lëvizjen për Çlirim dhe Bashkim të Viseve Shqiptare në Jugosllavi, veçmas synimi unifikues i kryepersonazhit të librit, autori i thuri një përmendore të llojit të vet, që t`iu jepet brezave.

Pena e motivuar e Selatin Novosellës spikati bëma të dhimbshme, trimërore, të trishta, finoke, paepshmëri dhe krenari, qoftë drejtëpërsëdrejti, ose tërthorazi përmes vetjeve si Sejdi Kryeziu, Sabri Novosella, Adem Demaçi, Kadri Halimi, Mark Gashi, Hyrije Hana, Ramadan Rexha, Zeqir Gërvalla, Fehmi Elmazi, Jusuf Gërvalla, Rexhep Mala, Fehmi Baftiu, Hydajet Hyseni…

Nga ky libër gjithëpërfshirës për figurën e çmuar të “tribunit popullor“, Metush Krasniqi, do të nënvizoja tri përmasa: rolin për themelimin dhe vënie në veprim të Lëvizjes për Bashkimin e Tokave Shqiptare me gjysmën e ndarë të Shtetit Amë, karakterin unifikues si një kryetemë e lajtmotivit atdhetar dhe, cilësitë e forta morale të pathyeshmërisë për shejtninë e tij: atdheun dhe kombin...

Në shkrimndërtimin e tij, autori e bëri monumentin e Metush Krasniqit. Këtij monumenti i mungojnë edhe disa vija e skalitje të reja, që pa dyshim, në rrjedhën e kohës skulptori i fjalës do t`ia vijëzojë. Megjithatë, monumenti është i këtillë, dhe përjetësinë që ofron e shijojmë natyrshëm. Ai na jepet si një strumbullar i nismave, thurës i fijeve të të ndodhurës; strumbullar i shpirtmadhështisë, rreth të cilit sillen e mbështillen shpirtra e vullnete të paepura, por me vragë të thella në shpirt e trup.

Autori shkruan pa ndërlikime stilistike, me thjeshtësinë e qartësinë për kapjen e të domosdoshmes, të aspekteve rrëqethëse, të dhimbjes e tejqëndresës njerëzore…

Cila ishte ajo fuqi e fshehtë që e bënte të paepur personalitetin e Metush Krasniqit? Ai në brendi kishte diçka më të fortë se torturat sadiste serbe, diçka më të fortë se sa prangat, më të fortë se dhimbja e padurueshme e trupit, diçka më të dashur se babai, bijat e bijtë e gjakut e të shpirtit… Diçka më e çmuar se jeta!...

Metush Krasniqi u kap dhe u mbajt për toke, për rrënje, u kap pas diçkaje që i kalonte caqet e jetës... Tërë energjinë, tërë dijen, të tëra ecejaket ia fali idesë së çlirimit të kombit.

Autori i librit për Metush Krasniqin ia ka arritur t’i prekë të gjitha anët relevante nga fushëveprimi i heroit: vlerat njerëzore, rropatjet jetësore, ecjen e përgjuar, mposhtjen e dëshpërimit, përtrollitjen e idesë edhe në një hapësirë të kornizuar, shndërrimin e saj në diçka lëvizëse, zgjerimin e rrathëve koncentrikë të ithtarëve...

Autori preku edhe çastet njerëzore të pashmangshme, pikëllimin pas daljes nga burgu dhe ndarjes nga bashkëvuajtësit, antitezat e jetës: mizorinë e saj të hasur burgjeve, të fortifikuar, pothuajse, vetëm për shqiptarë.

Heroi i trajtuar në këtë libër, asnjëherë nuk u fut në kallëpe dogmatike. Ai iu rrek kërkimit të formulës, për gjetjen në çdo mes të emëruesit të përbashkët, mes individëve e organizatave, sidomos aty ku kishte ngjyrime ideologjike e politike dhe, Ai rrezatonte shumësi demokratike. Kësisoj u shndërrua në model prijatar i mosimponimit të pikëpamjeve për kahet e rrugëzgjidhjes.

Pikërisht këtu ngërthehet porosia madhore e librit...

Selatin Novosella përmes kësaj monografie nxori përfundimin sintetik, se ideja kombëtare e Metush Krasniqit prirej nga vizioni euroatlantik i lirisë dhe i demokracisë...

Nga prizmi i të sotmes, me statusin që ka Kosova dhe viset shqiptare në Maqedoni, Serbi e Malin e Zi, stepemi dhe admirojmë: guximin, pathyeshmërinë, çiltërinë dhe tejshikimin e ideatorëve si: Metush Krasniqi, Kadri Halimi, Adem Demaçi, Jusuf Gërvalla, Rexhep Mala, Kadri Zeka, Hydajet Hyseni, legjendari Adem Jashari...

(Pjesë nga një punim më i gjatë)