Çka kanë të përbashkët Kosova me Afrikën e Jugut? Apo, më mirë të themi, a kanë diçka? Këtë nuk e di. Me gjasë diçka edhe kanë, por jo atë që duhet!

Filmi “Invictus” flet për periudhën kur Nelson Mandela (rolin e të cilit e luan për mrekulli i madhi Morgan Freeman) lirohet nga burgu. Në të njëjtën kohë fillojnë edhe trazirat në vend, ku disa e kundërshtojnë (të bardhët) dhe disa e mirëpresin (ata me ngjyrë) lirimin e tij. Këto trazira për pak sa nuk e çojnë vendin në luftë civile. Mirëpo, fatmirësisht kjo nuk ndodhë.

Koha e zgjedhjeve - Mandela zgjidhet kryetar. E fillon shtetndërtimin nga zeroja. Mënyra e tij e udhëheqjes doli të jetë krejtësisht e kundërt me atë që e pritën të bardhët, e po ashtu edhe ata me ngjyrë. Si të bardhët, ashtu edhe ata me ngjyrë e pritën një gjë: hakmarrjen! Të bardhët hakmarrjen ndaj tyre, ndërsa ata me ngjyrë hakmarrjen ndaj të bardhëve duke iu referuar të kaluarës. Mirëpo, e nisi ndryshe. Fillimisht iu drejtua stafit të pallatit presidencial se të gjithë janë të mirëpritur të rrinë në vendet e tyre të punës, pavarësisht ngjyrës dhe përkatësisë politike. Disa qëndruan, e disa jo, ishte krejtësisht zgjedhje individuale. Kalon pak kohë dhe vjen koha e pagave (kur edhe më erdhi ideja ta nisja shkrimin). Mandelës i duket pagë e madhe shuma e ofruar për postin e tij, dhe vendosë që një të tretën e pagës së tij ta dhurojë për bamirësi. Imagjinoni sikur qeveritarët tanë ta bëjnë të njëjtën...

Ideja e tij që nga fillimi ishte pajtimi i popullatës me ngjyrë, me ata të bardhët. Dhe këtë vendosi ta arrinte me diplomaci. E, cila është rruga më e mirë diplomatike për një shtet në ndërtim e sipër? Sporti. Po, po, pikërisht sporti, gjuha ndërkombëtare e sportit. Ishte ekipi i ragbit i Afrikës së Jugut të cilit Mandela i dha prioritet të madh në agjendën e tij, pavarësisht se skeptikët nuk munguan. Ekipi përbëhej nga vetëm një lojtar me ngjyrë, e pjesa tjetër e ekipit ishin të bardhë!

E nisi këtë betejë, edhe pse ishte shumë pak i njohur me lojën e ragbit, mirëpo e dinte se çelësi i pajtimit ishte pikërisht aty, sepse të bardhët e duan me zemër atë ekip, ndërsa ata me ngjyrë të kundërtën, e urrejnë me zemër. (Në të kaluarën, kurdo që ekipi i Afrikës së Jugut luante, e gjithë popullata me ngjyrë e vendit ishte me ekipin kundërshtar. E merrni vet me mend se çfarë urrejtje kishte). Por, e gjithë kjo filloi të zbutej me kalimin e kohës, kur presidenti Mandela dha urdhrin që i gjithë ekipi i ragbit të dilte përreth vendit që të miqësoheshin me gjithë popullatën, me të bardhtë e me ata me ngjyrë. Kjo ide i erdhi pasi vendi i tij gjatë gjithë kohës ishte në qendër të vëmendjes mediale nga e gjithë bota, dhe si të promovohet bashkëjetesa më mirë sesa përmes sportit? Kjo ndodhi, dhe vërtet dashuria dhe urrejtja ndaj ekipit filluan të shkriheshin në një të vetme – në dashuri! Vërtet vëmendja mediale u përqendrua edhe më shumë në lojën e ekipit të Afrikës së Jugut.

Lojë pas loje, sa vinte e shtohej numri dhe laramania e shikuesve. Derisa në fund fare, pas shumë përpjekjeve të ekipit, në finalen e Kampionatit të Kupës Botërore 1995 takohen Afrika e Jugut me Zelandën e Re. Ndeshja përfundon me fitoren e Afrikës së Jugut. Aty edhe ishte kulmi i bashkëjetesës mes të bardhëve dhe atyre me ngjyrë – të gjithë festuan në një vend. Festë Bardhë e Zi, nëse guxojmë ta quajmë!

E kush e ka paramenduar këtë? Përveç Nelson Mandelës, askush!

Gjatë pranimit të kupës, kapiteni i ekipit të ragbit të Afrikës së Jugut (rol të cilin e luan aktori tjetër i famshëm, Matt Damon) takohet me Mandelën (Freeman), kur ky i fundit i thotë: “Faleminderit për punën që bëre për vendin tonë”. Ndërsa Damon ia kthen: “Jo, Zotëri president, faleminderit juve për atë që keni bërë për vendin tonë”.

E tash....nuk kam çka të shtoj më shumë, veçse t’ua preferoj këtë film të gjithë pushtetarëve e vendimmarrësve tanë që të vjedhin ide (nga filmi, meqë shumë prej tyre kanë hequr dorë nga leximi në të njëjtën kohë kur kanë hequr dorë edhe nga kullotat), pasi hajninë e kanë në palcë, sikur e kishin të bardhët e Afrikës së Jugut ekipin e tyre të ragbit!

p.s. Filmi është adaptuar nga romani “Playing the enemy” i John Carlin.