Më 30 gusht Turqia festoi ditën e saj të çlirimit, ditën kur forcat turke përfundimisht larguan ushtrinë greke të mbështetur edhe nga ushtria angleze nga tokat e Anadollit. Një turk i lindur nga të dy prindërit shqiptarë, i quajtur Mustafa Kemal ishte udhëheqësi i trupave turke.

Themeluesi i Turqisë moderne dhe njeriu vizionar, i cili me mendjemprehtësinë e tij, forcën, vizionin dhe mbi të gjitha dashurinë dhe krenarinë për Turqinë dhe turqit, me të drejtë u quajt Ataturku (”ata” në turqisht baba, babai i Turqisë). Gjenerali trim i ushtrisë turke arriti të nxjerrë nga gremina Perandorinë të cilin sulltanët e kishin katandisur si mos më keq. Lakmia, korrupsioni, xhelozia, spiunllëku, mashtrimet dhe shitja e vendit dhe pasurive të tij, ishin karakteristikat me të shprehura të veprimeve të sulltanëve dhe shërbëtorëve të tyre, të cilat dobësuan dhe shkatërruan Perandorinë më të fortë të asaj kohe.

Turqia e fillimshekullit të kaluar lëngonte e ndarë nga forcat të ndryshme, të jashtme dhe të brendshme, pa asnjë perspektivë për të ardhmen. Kufijtë e shtetit nuk diheshin, pasi perandoria pushtuese, ishte zgjeruar aq shumë sa atë kohë çdo dite humbte territore shtetesh në mungesë të mbrojtjes së duhur, disiplinës ushtarake dhe përkrahjes nga Stambolli.

Për një turk patriot, kjo ishte një situatë e pashpresë dhe shumë e dhimbshme. Turqia nga një perandori, vend pushtues u kthye në një gjah të volitshëm të forcave të ndryshme të asaj kohe. Gjah i mirë për t’u ndarë dhe kusuritur mes ushtrive dhe shteteve të cilat dikur ishin mposhtur nga Perandoria Otomane. Askush nga këto forca nuk e kishte paraparë lindjen dhe ngritjen e një turku, nga dy prindërit: shqiptari Ali Riza dhe shqiptarja Zybejde, të dytë që në moshë të vogël kishin lëvizur në trevat e Perandorisë së atëhershme, njëri nga malet e Shqipërisë, ndërsa tjetra nga jugu i Shqipërisë për të jetuar në Selanik. Çifti i ri, djalin e parë e pagëzuan Mustafa, ndërsa mbiemrin Kemal e mori pasi u rrit dhe vijoi ushtrinë.

Në maj të vitit 2008 për herë të parë lexova librin e H.C. Armstrong ”Ujku i murrmë”, në të cilin përshkruhet jeta dhe vepra e Ataturkut, me të mirat dhe të këqijat e tij. Për një kohë të gjatë libri frymoi me mua dhe mbeti në kujtesën time për personalitetin i cili ndryshoi jo vetëm fatin e vendit të tij, por edhe sot e ndiejmë ende ndikimin e veprës dhe punës së tij.

Më gjithë papërsosmërinë e tij dhe gjithë tiparet e një njeriu të thjeshtë kokëfortë, ai ngrihet si personalitet legjendë. Si njeri i forcës së hekurt dhe besimit të pashtershëm se vendi i tij do të qeveriset nga vetë turqit, apo si thoshte ai vetë ”Turqia për turqit”. Me gjithë jetën e shthurur dhe pamundësinë e të pasurit të një lidhjeje stabile martesore, ai respektoi femrën dhe adoptoi tri vajza, të cilat më vonë u shkolluan, njëra për mjeke, tjetra avokate dhe e treta astronaute. Ataturku fliste, se gratë do t’i hiqte nga shamitë dhe haremet, dhe këtë e bëri. Në një rast ai u drejtohet femrave: ”Fitoni për ne betejën e edukimit dhe ju do të bëni më shumë për vendin tuaj sesa që ne kemi pasur mundësi të bëjmë. Ky është apeli im për ju”.

Kur Perandoria Otomane bashkë me forcat ushtarake gjermane, të cilat ishin vendimmarrëse për ushtrinë, Mustafa Kemal ishte komandat në ushtrinë e Perandorisë. Edhe pse si ushtar ai shpesh shprehte pakënaqësinë e tij me faktin se për turqit vendosnin gjermanët. Sulltanëve nuk iu pëlqente kjo padëgjueshmëri e Mustafa Kemajlit. Për këtë arsye e dërgonin në vazhdimësi në frontet e largëta, ku gjithmonë si epror mbi të kishte një të huaj. Duke e ditur kokëfortësinë e tij, në një rast, një epror gjerman në pamundësi të marrëveshjes me të, i dërgon një arkë me lira dhe një letër. Faturën bashkë me arkën ia kthen mbrapsht eprorit gjerman. Mustafa Kemajl nuk mund të blihet dhe korruptohet në shkëmbim të vendosmërisë së tij për të bërë çfarë është më e drejtë për vendin e tij.

Konteksti historik në të cilin jetoi dhe veproi Mustafa Qemajl ishte shumë më i ndryshëm prej atij të sotmit. Turqia nga një vend pushtues, duhej të mbijetonte dhe të shpëtonte të mos bëhej skllave e dikujt tjetër.

Por, parimet e shtet ndërtimit dhe atdhedashurisë edhe sot janë dhe duhet të jenë te pakompromis, ose te paktën duhej te ishin për udhëheqësit tanë. Por nuk janë.

Mendoj se ishte shume me vështirë të luftohej e gjithë bota dhe të ruheshin kufijtë e një perandorie të copëtuar. Ishte shumë më vështirë të përzihej Sulltani dhe të ndahej feja nga shteti. Ishte shumë më vështirë t’i thuhej popullit të paarsimuar se alfabeti i tyre ndryshon dhe duhet të jetë latin dhe jo arabik.

Mustafa Kemajl, në asnjë rast nuk mori përfaqësues ndërkombëtar për të ngritur kredibilitetin e vet para popullit të vet. Atë e fitoi me mund, gjak dhe vizion të qartë.

Mobilizoi popullin e tij në luftë për liri dhe i bëri t’i besojnë të ardhmes së përbashkët. Kosovarët kanë dhe do të kenë nevojë të falënderojnë për shumëçka miqtë e vet. Por, miqtë nuk mund të shërbejnë si ndërmjetësues mes popullit dhe liderëve të tij. Liderët zgjidhen dhe mbahen nga populli, atëherë kur nuk përkrahen ata lëshojnë vend për tjetër kënd, kështu e ka demokracia.

Kosova nuk e ka një Babakosovë, jo ende. Nuk e kemi vizionarin, i cili 10.908 km2 katrorë i ka të përcaktuar qartë dhe të pakompromis, e mbi të gjitha i mbron dhe ka vizion për to. Nuk e ka Babakosovën, i cili është i pakompromis ndaj korrupsionit dhe i cili kur i flet popullit të vet e di se populli i beson, se ka sakrifikuar dhe po sakrifikon për popullin. Liderët tanë institucionalë e dinë se populli nuk u beson dhe se ata nuk sakrifikojnë, por përkundrazi, pasurohen në kurriz të popullit, sikur sulltanët dikur.

Ne secilin fjalim publik, kur duan ta bindin popullin se e kanë drejtë, liderët përmendin miqtë ndërkombëtarë, se pa ta nuk mund të ngjallin vizion dhe besim te populli i vet. Ata kushtëzohen lehtë dhe vetëm janë të korruptuar. Ata nuk mund te ngrenë zërin ndaj dikujt të huaj se e dinë se janë me dosje.

Por, rasti i Turqisë dhe Ataturkut është për të na frymëzuar, jo për të na dekurajuar. Ataturku është shembull se puna, përkushtimi dhe vizioni i qartë për një shtet modern shpërblehet dhe ai vizion ngadhënjen. Ai vizion pastaj iu shërben gjenerata e gjenerata me radhë se është i sinqertë dhe i drejtë. Është i pakorruptuar dhe i pakompromis. Vetëm kur të kemi atë vizon të transmetuar qartë, do ta dimë se Kosova e kosovarëve e ka ardhmërinë dhe shtetin e sigurt. Deri atëherë, presim Babakosovën tonë.

(Autorja është kolumniste e gazetës “Zëri”)