Albin Kurti

Reciprociteti është barazi. Reciprociteti është barazi midis dy a më shumë entiteteve, e që në rastin tonë janë shteti i Kosovës dhe ai i Serbisë. Kërkesa për reciprocitet nënkupton që aktualisht nuk kemi reciprocitet. Se reciprociteti mungon, prandaj ai duhet të bëhet i pranishëm. Reciprociteti është, mbi të gjitha, politik. Kërkesa për reciprocitet është, para së gjithash, politike.

Më 7 dhjetor të vitit që porsa e lamë pas, Kuvendi i Republikës së Kosovës miratoi mocionin për reciprocitet të plotë ndaj Serbisë, për reciprocitet që nuk është i kufizuar në kohë apo në fushat e tij. Reciprocitet i plotë, i tërësishëm. Më tutje, sqarohet se bëhet fjalë për reciprocitet të plotë politik, ekonomik dhe tregtar.

Vështirë të imagjinohet diçka që bie jashtë këtij reciprociteti të kërkuar, të përkufizuar në mënyrë kaq të gjithanshme, e të shndërruar në vendim të Kuvendit të Republikës së Kosovës po atë ditë.

Me 42 vota PËR, 33 KUNDËR dhe 2 ABSTENIME, u miratua mocioni i cili nuk përfundon me reciprocitetin e plotë me Serbinë, por vetëm sa fillon me të. Në vazhdim, mocioni obligon Ministrinë e Tregtisë dhe të Industrisë ta nxisë dhe të udhëheqë bashkëpunimin me prodhuesit vendorë dhe ndërmarrjet tregtare për gjetjen e zëvendësimeve për produktet e importuara nga Serbia. Në fund, obligohet Qeveria t’i forcojë të gjithë mekanizmat shtetërorë për ta siguruar zbatimin e përpikët të masave të reciprocitetit ndaj Serbisë.

Ishte ditë e mërkurë 7 dhjetori i vitit 2011. Plot 33 deputetë votuan kundër reciprocitetit ndaj Serbisë: Shaip Muja, Azem Syla, Elmi Reçica, Latif Gashi, Bekim Haxhiu, Zenun Pajaziti, Behar Selimi, Fadil Demaku, Adem Grabovci, Fatmir Xhelili, Halit Krasniqi, Ramë Vataj, Ramiz Lladrovci, Hasime Krasniqi, Lumnije Morina, Salihe Mustafa, Xhevahire Izmaku, Ganimete Musliu, Safete Hadërgjonaj, Myzejene Selmani, Sevdije Lama, Jasmina Zhivkoviq, Biserka Kostiq, Sasha Milosavleviq, Enis Kervan, Emilija Rexhepi, Hamza Balje, Berat Buzhala, Kurtan Kajtazi, Valbona Dibra, Qerim Kelmendi, Boban Todoroviq dhe Jeton Svirca.

Porsa u miratua mocioni, kryetarin e Grupit parlamentar të PDK-së, e kapi paniku. Ai orvatej që me çdo kusht ta kthejë mbrapsht vendimin e Kuvendit. Qeveritarët dhe këta deputetët e tyre në Kuvend po deklaronin brenda Kuvendit e jashtë tij kundër reciprocitetit.

Thoshin që disa deputetë na paskan votuar gabimisht, se duhet të përsëritet votimi i mocionit edhe një herë, se kjo është e palejueshme e madje edhe e pamundshme etj. etj. Kur u bë e qartë se nuk do të mund ta kthejnë mbrapsht mocionin, të nesërmen e sidomos të pasnesërmen e atij vendimi, qeveritarët nisën t’i ndërrojnë fjalët kurse deputetët e tyre i heshtën ato krejtësisht. U lansua rrëfimi tjetër qysh Kosova tashmë paska reciprocitet dhe qysh pikërisht dialogu në Bruksel na e paska arritur reciprocitetin me Serbinë.

S’do mend që dialogu në Bruksel është saktësisht e kundërta e reciprocitetit. Atje gjithnjë u diskutuan me Serbinë çështjet e brendshme të Kosovës. Nuk bisedohej edhe për Kosovën, edhe për Serbinë, por vetëm për Kosovën. Kësisoj, Kosova ishte palë dhe njëherësh edhe temë e dialogut.

Pra, Kosova vetë ishte në pyetje e në pikëpyetje, qenia e Kosovës po kontestohej me pjesëmarrjen edhe të vetë asaj. Rezultati s’kishte se si të jetë ndryshe për nga natyra: kopjet e regjistrave civilë, kopjet e dokumentacionit kadastralë, vulat e Doganave pa Republikë, tabelat e automjeteve pa Republikë. Një shtet kopje dhe një vend pa Republikë.

U konfirmua mosnjohja e Republikës së Kosovës nga Serbia dhe u njoh kjo mosnjohje e Serbisë nga Qeveria e Kosovës. Pa reciprocitet në pikënisje, rrjedhimisht, pa reciprocitet në destinim. I këtillë është dialogu i Brukselit ndërmjet Qeverisë së Kosovës dhe Serbisë.

Ato që do të duhej të ishin kushte për Serbinë para çfarëdo dialogu me Serbinë, nuk janë as tema të këtij dialogu aktual me të. Duhet të kemi paraprakisht reciprocitet me Serbinë, për të pasur dialog të vërtetë me të. Me dialog pa reciprocitet, marrëdhënia e Kosovës me Serbinë do të jetë marrëdhënie në të cilën Kosova jep e Serbia merr.

Rezultatet e proceseve që i karakterizon mungesa e reciprocitetit vijnë si asimetri e thelluar dhe perspektivë e vështirësuar për reciprocitet. Sa më shumë dialog pa reciprocitet në të tashmen, aq më pak gjasa për reciprocitet në të ardhmen.

Në anën tjetër, dialogu në Bruksel midis Kosovës dhe Serbisë po zhvillohet përbrenda kornizës së menaxhimit të krizës dhe duke u bazuar në paradigmën e stabilitetit.

Sepse, e tillë është qasja dhe doktrina e BE-së si ndërmjetësuese. Kriza duhet menaxhuar vetëm që të mos shpërthejë, kurse stabiliteti është stabilitet i Kosovës në funksion të stabilitetit të Serbisë dhe gjithë rajonit ende të paintegruar të Ballkanit Perëndimor.

Pra, ky dialog nuk mund t’i zgjidhë problemet për shkak se ai s’është i (para)menduar që t’i zgjidhë problemet.

Qeveria e Kosovës s’duket aspak e interesuar për reciprocitet ndaj Serbisë e, për pasojë, as për ta zbatuar vendimin e Kuvendit të Republikës së Kosovës të 7 dhjetorit 2011.

Së pari, përfitimi nga reciprociteti do të shtrihej prej dinjitetit të popullit e deri te forcimi i prodhuesve vendorë. Mirëpo, qeveritarët kosovarë tashmë janë të shkëputur nga populli dhe nuk janë të lidhur me prodhuesit vendorë por me tregtarët që sjellin mallra importi.

Së dyti, Qeveria e Kosovës nuk është e interesuar që reciprocitetin ta përdorë si levë kushtëzimi ndaj Serbisë për borxhet e shumta të luftës, paraluftës e pasluftës që Kosovës ia ka Serbia. Ajo i mbetet besnike politikës që e ndihmon Serbinë të rrugëtojë sa më shpejt drejt anëtarësimit në BE. Qeveri se jo mahi, apo jo?