Vendimi këshillëdhënës i GJND-së u shpall më 22 korrik, duke u transmetuar drejtpërsëdrejti nga mediet në mbarë botën. I pritur me mjaft interes, por edhe me njëfarë shqetësimi prej palëve në gjykim: të Serbisë, palës paditëse dhe Kosovës, ky vendim u prit, u përjetua, u kuptua dhe u interpretua, natyrshëm, në mënyrë jo vetëm të ndryshme, por edhe të kundërta. Serbia, që shpenzoi shumë potenciale politike, diplomatike, monetare e shpirtërore dhe arriti, duke e konsideruar sukses, vënien në lëvizje të GJND-së me miratimin e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së priste, e sigurt, një vendim që do ta përdorte si vendim “të formës së prerë” për të frenuar dhe, mundësisht për të zhbërë në opinionin ndërkombëtar pavarësinë e Kosovës. Kjo nuk ndodhi, madje nuk u shfaq as në mënyrë ekuivokale.

Iluzioni, i ushqyer e i amplifikuar fuqishëm në kuadër të Republikës së Serbisë, i përcjellë në kosto të lartë shpenzimesh materiale në mbarë Globin për, pothuajse, një vit veprimtarie intensive, u shkërmoq që në fillimet e leximit të vendimit nga Presidenti i GJND-së, Hisashi Owada. Pas gati 90 minutash, që zgjati ky lexim publik, iluzioni i serbëve u shndërrua në deliluzion. Deliri i pritshëm euforik serb në më pak se 100 minuta, precipitoi në përjetimin e një fatkeqësie.

Në këtë këndvështrim, qëndrimet dhe reagimet e përfaqësuesve më të lartë të piramidës shtetërore të Serbisë pas dhënies së Vendimit nga GJND-ja janë të natyrshme dhe të kuptueshme si përjetime edhe me karakter emocional. As nuk pritej dhe as nuk do të ishte e besueshme që Tadiq dhe Jeremiq jo vetëm ta mirëprisnin, por dhe të mos linin asnjë “shteg”për t’u ndjerë të humbur në një garë të nisur nga ata vetë. Ndaj edhe reagimet e tyre më të para qenë të përmbledhura në dyfjalëshin: “Ne nuk e njohim”, që, për reaksionin, shkaktoi dyfjalëshin e Presidentit të Kosovës: “Pavarësia u bekua”.

Ky qëndrim përballës u evidentua mediatikisht edhe nga aleatët ndërkombëtarë të të dy palëve, që ju nënshtruan gjykimit të GJND-së. Çdo ditë përmenden nga mediet deklarimet e përfaqësuesve të lartë të shteteve, që, në vazhdimësinë e deklaratës së fundit kanë qenë pro apo kundër “çështjes Kosovë”. Deklarimet e bëra deri tashmë prej tyre dhe që ende nuk po rreshtin, krijojnë përshtypjen e vlerësuesve të një “beteje” nga fitimtarët dhe humbësit.

Unë nuk do të dëshiroja të isha gabuar, por mendoj se në vendimin e Hagës, megjithëse ishte një akt formal drejtësie nuk pati fitues dhe humbës. I qëndroj këtij mendimi sepse edhe pas 22 korrikut, Kosova nuk fitoi asgjë me shume nga sa kishte fituar faktikisht para më se 10-vjetëve dhe ligjërisht e ndërkombëtarisht para më se dy vjetësh edhe Serbia nuk humbi asgjë më tepër nga ç’kishte humbur në po të njëjtat afate. Kosova nuk e fitoi pavarësinë me shpalljen e vendimit të GJND-së, sikurse edhe Serbia nuk mund ta humbte të humburën në këtë vendim.

Nisur nga sa më sipër, më ka mbetur në kujtesë deklarimi i mënjanshëm (më 22 korrik), i baroneshës Katalinë Ashton, përfaqësueses së lartë të BE-së për Çështjet e Jashtme dhe Politike të Sigurisë: “Opinioni këshillues hap një faqe të re. Fokusi duhet të vendoset në të ardhmen. E ardhmja e Serbisë dhe e Kosovës janë në BE.”.

Do të ishte në kundërshtim me frymën politike, ekonomike, integruese e globaliste, që po sundojnë fillimshekullin XXI, Kosova dhe Serbia të garojnë, të gëzojnë apo të trishtohen për “fitoren” apo për “humbjen”, sipas mentaliteteve anakronike nacionaliste të shek. XIX-XX. Interesat e popujve tanë, të shqiptarëve dhe të serbëve dhe të qytetarëve tanë në barazi ligjore e faktike të etnive si në Kosovë dhe në Serbi na nxisin dhe na detyrojnë si dy shtete të pavarur, të realizojnë, përmes bisedimeve të drejtpërdrejta e mirëbesuese, bashkërisht:

Raporte të mira e të frytshme të fqinjësisë shtetërore mes nesh.

Barazi dhe njohje të të drejtave ligjore e reale të pakicës serbe në Kosovë dhe të minoritetit shqiptar në Serbi, në përputhje me Konventën Evropiane për Minoritetet.

Mirëkuptimin dhe kontributin e përbashkët të Kosovës dhe të Serbisë për ruajtjen e stabilitetit dhe të paqes në rajonin e Ballkanit.

Përshpejtim të hapave për mirëqenie të të gjithë qytetarëve si në Serbi dhe në Kosovë.

Reduktim të proceseve për integrim, së pari, të Serbisë dhe pak më vonë, të Kosovës në strukturat euroatlantike dhe në BE.

Integrimi sa më shpejt dhe dinjitoz të Ballkanit Perëndimor në BE për të bërë e për të qenë pjesë vitale dhe kontribuuese e Bashkësisë Evropiane.

Pavarësia e konfirmuar, anëtarësimi në OKB, standardet vepruese demokratike, anëtarësimi në NATO dhe përfshirja në familjen e madhe evropiane, jo vetëm do t’u detyrojë e do të nxisë shtetin e Kosovës të respektojë e rijetësojë në përputhje me reciprocitetin e fqinjësisë raportet mes nesh, pra, edhe do t’i forcojë e do t’i bëjë më efektive, më të vlefshme raportet mes nesh.

Mendimin këshillëdhënës i GJND-së duhet mirëkuptuar e shfrytëzuar si nga Kosova dhe nga Serbia si një shans, që u ofrohet si shqiptarëve, ashtu edhe të serbëve. Çdo shfaqje në përmasa shtetërore dhe ndërkombëtare për t’iu kundërvënë “vajtueshëm” ose për t’i thurur lavde këtij vendimi, duke u vetëshpallur të “persekutuar” apo “ngadhënjimtare” nuk do të bëjë asgjë më tepër veç zgjatjes së amullisë së politikës, ekonomisë, zgjidhjes së problemeve sociale e sundimit të ligjit si në Serbi dhe në Kosovë dhe, njëherësh, shqetësimit evropian dhe ndërkombëtar për stabilitetin dhe paqen në Ballkan.