Kushtetuta e Republikës së Kosovës (2008) ka promovuar Prokurorin e Shtetit, i cili nënkupton prokurorin publik sikundër është paraqitur p.sh. në Kodin e Procedurës Penale të Kosovës (neni 6, 46, 47 etj) që ka hyrë në fuqi më 6 prill 2004.

Prokurori i Shtetit paraqitet si pjesë integrale e sistemit të drejtësisë kosovare, përkrah Gjykatave, Këshillit Gjyqësor të Kosovës, Këshillit Prokurorial të Kosovës dhe Avokaturës (Kapitulli VII i Kushtetutës së Republikës së Kosovës).

I kushtetuuar kësisoj, Prokurori i Shtetit përkufizohet si “institucion i pavarur me autoritet dhe përgjegjësi për ndjekjen penale të personave të akuzuar për ndonjë vepër penale, ose ndonjë vepër tjetër, sikurse është rregulluar me ligj” (neni 109.1 i Kushtetutës).

Ky përkufizim, pothuajse ad litteram përkon me atë të Ligjit për Prokurorinë e Shtetit (LPSH) në nenin 2.1.1 (“Gazeta zyrtare e Republikës së Kosovës”, nr. 83/2010).

Ndërsa, Kushtetuta e Republikës së Kosovës ka parashikuar që organizimi i Prokurorit të Shtetit rregullohet me ligj (neni 109.3.), është pikërisht LPSH nr. 03/L-225 i 30 shtatorit 2010 ai lex specialis që parasheh se “ky ligj themelon dhe rregullon organizimin... e Prokurorit të Shtetit” (neni 1).

Dispozitat kalimtare të LPSH parashikojnë transicionin e prokurorive aktuale gjatë dy fazave: gjatë fazës së planifikimit (1 janar deri më 31 dhjetor 2011) kur përgatitet plani nga Këshilli Prokurorial i Kosovës (KPK) për kalimin nga sistemi aktual në sistemin e ri prokurorial dhe gjatë fazës së zbatimit të këtij plani (1 janari deri më 31 dhjetor 2012).

Dispozitat përfundimtare të LPSH precizojnë se nenet 21, 28 dhe 29 hyjnë në fuqi 15 ditë pas publikimit në “Gazeta zyrtare e Republikës së Kosovës”, kurse nenet tjera hyjnë në fuqi më 1 janar 2013. Për pasojë, shfuqizohen: Ligji për Prokurorinë Publike të Krahinës Autonome të Kosovës, Rregullorja e UNMIK-ut nr. 1999/05 dhe ligjet tjera që janë në mospërputhje me LPSH.

Kryeprokurori i Shtetit

Sipas përkufizimit të LPSH, Kryeprokurori i Shtetit “nënkupton Kryeprokurorin e Shtetit të Republikës së Kosovës si dhe menaxhmentin dhe kreun mbikëqyrës të Prokurorit të Shtetit” (neni 2.1.2.). Ky, veç tjerash, ka jurisdiksion në shkallë të tretë dhe bën rregullimin e brendshëm të Prokurorit të Shtetit, përmes rregulloreve, vendimeve, udhëzimeve dhe instruksioneve (neni 11.7.)

Zyra e Kryeprokurorit të Shtetit

E përfshirë brendapërbrenda institucionit të Prokurorit të Shtetit, kjo Zyrë përkrah administrativisht Këshillin Prokurorial të Kosovës, Zyrat e prokurorit, kujdeset për stafin administrativ të prokurorive dhe për materialin e nevojshëm për ta.

Prokurori i Shtetit organizohet pajtimisht me dy ligje: LPSH dhe Ligji mbi Prokurorinë Speciale.

Organizohet në katër njësi organizative: 1. Prokuroria Themelore; 2. Prokuroria e Apelit; 3. Prokuroria Speciale dhe 4. Zyra e Prokurorit të Shtetit. Por, nga përkufizimi ligjor, në Prokurorinë e Shtetit nënkuptohet edhe “cilado njësi tjetër organizative që mund të krijohet për të ushtruar funksione prokuroriale” (neni 2.1.1.).

Përbërja e saj varet nga lloji i Prokurorisë së Shtetit. Kështu, Prokuroria Themelore përbëhet nga: 1. Departamenti i Përgjithshëm; 2. Departamentit për të Mitur dhe 3. Departamenti për krime të rënda (neni 14.1.). Ndërkaq, Prokuroria e Apelit përbëhet nga: 1. Departamenti i Përgjithshëm dhe 2. Departamenti për krime të rënda (neni 14.2.).

Prokuroria e Apelit

Prokuroria e Apelit vepron para Gjykatës së Apelit. Jurisdiksioni i saj shtrihet në tërë hapësirën gjeografike kosovare. Selia është në Prishtinë.

Sipas përkufizimit të LPSH, “Kryeprokurori nënkupton kreun e zyrës së prokurorit duke përjashtuar Kryeprokurorin e Shtetit dhe Kryeprokurorin e Prokurorisë Speciale” (neni 2.1.3.).

Prokuroria Speciale

Sipas LPSH, jurisdiksioni territorial, fushëveprimi, kompetencat dhe përbëja e Prokurorisë speciale dhe emërimi i Kryeprokurorit të Prokurorisë Speciale rregullohet në bazë të Ligjit për Prokurorinë Speciale të Republikës së Kosovës. Përndryshe, prokurori special nënkupton Prokurorin e Shtetit i cili ushtron funksionin prokurorial në kuadër të Prokurorisë Speciale.

Prokuroritë themelore

Si Prokurori të shkallës së parë, këto themelohen në shtatë komuna: Prishtinë, Ferizaj, Gjakovë, Gjilan, Mitrovicë, Pejë dhe Prizren. Themelohen për territoret e Gjykatave përkatëse Themelore. Kanë jurisdiksion në shkallë të parë.

Njësitë administrative

Sipas LPSH, mund të krijohet edhe ndonjë “njësi tjetër organizative” (neni 2.1.1.) apo mund të themelohen edhe “zyre tjera” (neni 18.) për ushtrimin e funksioneve prokuroriale. Do të mundësohet apo jo krijimi, përkatësisht themelimi i njësive apo zyrave, sipas kërkesës së Kryeprokurorit të Shtetit varet nga vendimi i Këshillit Prokurorial të Kosovës. Ky mund t’i propozojë Kuvendit të Kosovës plotësimin e buxhetit në rast zgjerimi organizativ të Prokurorit të Shtetit.

(Autori është bashkëpunëtor profesional në Gjykatën e Qarkut në Mitrovicë)