Feti Tunuzliu

Me Kushtetutën e Republikës së Kosovës (2008) u kushtetuua Këshilli Prokurorial i Kosovës (KPK) duke u strukturuar në Kapitullin VII, të titulluar - Sistemi i Drejtësisë.

E renditur pikërisht në nenin 110, dispozitat e KPK janë vendosur midis dy institucionesh juridike: Prokurorit të Shtetit (neni 109) dhe Avokaturës (neni 111), përkatësisht në nenin e parafundit brendapërbrenda kapitullit të sapopërmendur.

Këtu, KPK është përkufizuar - institucion i pavarur që funksionon sipas ligjit (parag. 1); janë përcaktuar kompetencat kruciale të KPK-së prej rekrutimit deri te disiplinimi i prokurorëve (parag. 2); janë proklamuar parimet e emërimit të prokurorëve (parag. 3) dhe përfundimisht është përcaktuar përbërja e KPK, etj. (parag. 4). Kësisoj, KPK u promovua si pjesë konstituive e sistemit aktual juridik kushtetues kosovar.

Në frymën e aktit juridik suprem, Kuvendi i Republikës së Kosovës miratoi Ligjin nr. 03/L-224 për KPK më 30 shtatorit, ndërkaq u.d. i Presidentit të Republikës së Kosovës e dekretoi më 18 tetor 2010. Rrjedhimisht, Ligji për KPK u shpall në "Gazeta zyrtare e Republikës së Kosovës" nr. 83, më 29 tetor 2010, për të hyrë në fuqi pas vokatio legis prej dy muajsh, më 1 janar 2011.

Data e miratimit, përkatësisht e dekretimit të Ligjit për KPK, koincidon me datën e miratimit, përkatësisht dekretimit të dy ligjeve tjera të rëndësisë së veçantë nga sfondi i sistemit juridik: Ligjit për Prokurorin e Shtetit dhe Ligjit për Këshillin Gjyqësor të Kosovës. Përndryshe, janë dispozitat përfundimtare të Ligjit për KPK, ato të cilat, rregullojnë çështjet që i referohen transferimit të kompetencave nga ish-autoriteti tek autoriteti aktual kompetent.

"Me themelimin e Këshillit Prokurorial të Kosovës, siç ceket me këtë ligj, detyrat dhe kompetencat që deri në atë kohë janë ushtruar nga Këshilli Gjyqësor i Kosovës, transferohen tek Këshilli", sqaron dispozita e nenit 43.1. i Ligjit te KPK.

Dispozitat përfundimtare të Ligjit për KPK, shfuqizojnë në plotni Rregulloren e UNMIK-ut nr. 2005/52 dhe çdo dispozitë që bie ndesh me Ligjin për KPK. Rrjedhimisht, Ligji për KPK rezulton të jetë i pari ligj që i referohet enkas këtij institucioni juridik, në periudhën paskushtetuese.

Ligji për KPK e përkufizon KPK si "institucion tërësisht i pavarur që ushtron detyrat dhe përgjegjësitë siç parashihen në Kushtetutë dhe në këtë ligj" (neni 2.1.2). Ligji për KPK, në Kreun II, titulluar - Kompetencat, përgjegjësitë dhe përbërja e Këshillit, përkatësisht në nenin 4, titulluar - Detyrat, kompetencat dhe kufizimet e Këshillit, juridizon taksativisht një vistër detyrash, përkatësisht kompetencash të KPK të cilat esencialisht dhe përmbajtjesisht avancojnë sistemin aktual prokurorial, kurse aktet përkatëse nënligjore duhet t'i detajojnë ato.

Fillimisht, këtë opinion e provon kompetenca e KPK, e cila i atribuohet pikërisht sigurimit të prokurorëve në ushtrimin e funksionit prokurorial "në mënyrë të pavarur, profesionale dhe të paanshme", përbërjes etnike të tyre dhe transparencës së statistikave prokuroriale, çështje këto të ngritura në shkallë parimesh themelore - Kreu II i Ligjit për Prokurorin e Shtetit (nr. 03/L-225, datë 30 shtator 2010).

Tutje, çështja e kompetencave të KPK reflektohet edhe përmes rekrutimit e propozimit të kandidatëve nga komunitetet pakicë, që Presidenti t’i emërojë apo riemërojë prokurorë. E tëra konsiston në sigurimin e potencialit për poste prokuroriale nivelesh përkatëse.

Përcaktimi i numrit të prokurorëve, i politikave, i standardeve dhe i udhëzimeve për trajnimin dhe perfeksionimin profesional të tyre, si dhe përcaktimi i procedurave disiplinore, janë të tjera kompetenca të karakterit avancues të KPK me të cilat mëtohet saktësimi numerik i prokurorëve, mënyra e aftësimit profesional dhe procesi disiplinor ndaj tyre.

Në fondin e kompetencave të KPK përfshihet edhe emërimi i kryeprokurorëve të Prokurorive Themelore dhe të Prokurorisë së Apelit, funksioni i të cilëve është konkretizuar me Ligjin për Prokurorin e Shtetit.

Janë edhe një mori kompetencash që i kushtohen kapaciteteve njerëzore, masave ndëshkuese dhe luftimit të fenomenit të kriminalitetit: propozimi i kandidatëve tek Presidenti për emërim si Kryeprokuror i Shtetit, propozimi i masave prokuroriale dhe propozimi Qeverisë dhe Kuvendit për luftimin e kriminalitetit.

Edhe bashkëpunimin me një varg subjektesh, e quajmë kompetencë të avancuar. Kemi parasysh autoritetin institucional e profesional dhe rolin e veçantë që kanë në jetën juridike profesionale, p.sh. bashkëpunimi me Institutin Gjyqësor të Kosovës apo Zyrën e Kryeprokurorit të Shtetit.

Mbikëqyrja e administrimit të prokurorive dhe personelit si dhe e Njësitit për shqyrtimin e performancës së Prokurorisë, nxjerrja e rregullave dhe rregulloreve si dhe përgatitjet, dërgimi dhe mbikëqyrja e buxhetit, burimeve fiskale dhe shpenzimeve të KPK, përkatësisht të sistemit prokurorial – paraqet korpus tjetër kompetencash të avancuara të KPK.

Shpallja e konkursit për prokurorë, shpallja e Kodit të etikës profesionale për anëtaret e KPK, e Kodit të etikës për prokurorë, e Kodit të etikës për stafin mbështetës dhe për rregullat e rregulloret e menaxhimit dhe zbulimit të informatave që mbahen nga prokurori i shtetit – s'do mend se paraqesin kompetenca avancimi sepse me të tilla veprime KPK i kontribuon sensibilizimit profesional dhe intelektual të kapaciteteve prokuroriale.

Raportimi për punën e KPK dhe të Prokurorit të Shtetit para legjislativit, Presidentit dhe opinionit po ashtu reflektojnë transparencën e kompetencave të KPK karshi institucioneve supreme dhe audiencës kosovare.

Së fundmi, mbështetja për funksionimin efikas të institucioneve prokuroriale përmes shpërndarjes së lëndëve, themelimi i komisioneve, miratimi i rregullave të punës për KPK dhe për komisione brenda tij, janë të një rëndësie të veçantë, ngase, sikundër kompetencat pararendëse, edhe këto, praktikisht avancojnë kualitativisht sistemin aktual prokurorial të Republikës së Kosovës.

(Autori është zyrtar në Agjencinë Kundër Korrupsionit)