Qemajl Morina

Egjipti është vendi i dytë arab, i cili u përball me pranverën arabe. Më 25 janar u festua njëvjetori i revolucionit në vendin më të madh arab, i cili do të ketë ndikim edhe në vendet e tjera arabe.

Egjipti ka një popullatë 80-milionëshe, prej tyre 10 për qind janë me përkatësi fetare kopte (ortodokse). Popullata egjiptiane është e njohur për tolerancën ndërfetare në periudha të ndryshme të historisë. Tek egjiptianët, qofshin ata myslimanë, apo të krishterë, mbretëron parulla: “Feja i takon Allahut, kurse atdheu është i të gjithëve!”.

Mirëpo, si duket, gjërat ndryshuan pas revolucionit të 25 janarit 2011, në kohën kur duhej të manifestohej më shumë se asnjëherë më parë uniteti kombëtar i vendit. Djegia e disa kishave kopte, që ndodhi kohëve të fundit, si dhe konvertimet me dhunë të njërës apo të palës tjetër, bënë që besimi dhe toleranca e kultivuar shekuj me radhë në mes një populli të dy besimeve të vihej në dyshim.

Kjo frikë dhe ky shqetësim u rrit edhe më tepër kur në zgjedhjet parlamentare islamikët fituan shumicën dërrmues të vendeve në parlamentin e ri të Egjiptit. Këtu vlen të përmendim se ky shqetësim nuk ka të bëjë vetëm me koptët, por aty janë të përfshira edhe forcat liberale dhe ato nacionaliste të Egjiptit, për shkak të një propagande të gjatë që për dekada të tëra ishte bërë kundër lëvizjes së “Vëllezërve Myslimanë”, të cilët në çdo periudhë kohore paraqisnin rrezik për cilëndo forcë politike që ishte në pushtet.

Kështu, shohim dr. Reshad El-Bejumi, zëvendëssekretar i përgjithshëm i “Vëllezërve Myslimanë”, i cili për këtë gjendje e fajëson regjimin e kaluar, sepse ai i përdori “Vëllezërit” si gogol për t’i ballafaquar të gjitha forcat egjiptiane, në mesin e tyre edhe koptët. Gjatë revolucionit dhe mungesës së sigurisë së përgjithshme nuk kishte ndodhur asnjë incident më i vogël ndaj ndonjë kishe apo manastiri të të krishterëve në Egjipt. Koptët vetë dëshmojnë se ata të cilët i morën në mbrojtje kishat ishin “Vëllezërit Myslimanë”.

Dr. El-Bejumi në fund tregon për marrëdhëniet e mira që ekzistonin midis burrave të njohur të koptëve, siç ishin Stefan Vasili, Mekrem Ubejdi dhe Kemal Ahnuh me imam Hasan El-Benen, themeluesin e lëvizjes së “Vëllezërve Myslimanë”.

Ky tregim gjen përgjigje të pranueshme tek inteligjenca kopte, si, p.sh., dr. Refik Habibi, i cili pohon se mendimi i koptëve për lëvizjen islame të moderuar, siç janë “Vëllezërit Myslimanë”, nuk përputhet me realitetin për 80%.

Mendimet e tyre janë të sendërtuara në paragjykime, të cilat nuk kanë të bëjnë me realitetin. Andaj, në bazë të këtyre paragjykimeve, ata mendojnë se ardhja në pushtet e lëvizjeve islame paraqet rrezik për qëndrimin e tyre, si dhe për shfrytëzimin e të drejtave të tyre ligjore dhe kushtetuese.

Kështu pra, në mes mendimeve të dr. El-Bejumit dhe homologut të tij dr. Habibit, ku njeriu mund të shohë një nuancë të racionalitetit dhe shpresën e bashkëjetesës, në anën tjetër hasim qëndrimet radikale të selefive, të cilat pothuajse nuk lënë mundësi për një të ardhme të përbashkët.

Me gjithë deklaratën e zëdhënësit të Partisë “Nur” selefiste, Muhamed Nur se “mungesa e një qime të kresë të ndonjë të krishteri është në kundërshtim të plotë me programin tonë”, paralele këtë me deklaratën e Isam Derjala, kryetar i Kuvendit të “Xhema-ati Islamije” se partia e tij do që Kushtetuta e Re “ta mbrojë identitetin islam, po ashtu t’i mbrojë edhe të drejtat e jomyslimanëve”.

Mirëpo, shumë zëra nga këto dy lëvizje kanë pasur qëndrime krejtësisht të kundërta. Prej tyre po përmendim Abdul Munim Shehat, simbol i selefizmit në Aleksandri, i cili pohon se “koptët nuk janë të përshtatshëm të zgjidhen delegatë në parlamentin egjiptian, atyre ju mjafton të caktohen si këshilltarë dhe në poste ekzekutive”. Këto deklarata dhe shumë shkrime tjera, shkruan analisti kopt, Emil Emin, për të përditshmen “Esharqal Awsat” të Londrës, bëjnë që “koptet e varfër” të izolohen në fshatrat e tyre, kurse “koptet e pasur” të shpërngulen jashtë Egjiptit.

Me të gjitha këto që u thanë, ekzistojnë shenja të mira nga Revolucioni i fundit egjiptian. Shumë personalitete myslimane pranojnë rëndësinë e madhe që koptët luajtën gjatë historisë së gjatë kombëtare të ndërtimit të Egjiptit, siç është hoxha Madhhar Shahini, hatibi më i njohur i sheshit “Tahrir” të Kajros, i cili ditë më parë deklaroi: “Myslimanët e Egjiptit nuk do t’i lënë të krishterët të shpërngulen jashtë vendit, sepse Egjipti është pronë e të krishterëve dhe e myslimanëve dhe suksesi i myslimanëve nuk do të thotë se roli i të krishterëve në Egjipt ka përfunduar, duke potencuar se nëse populli egjiptian heton se ndonjë i krishterë po keqtrajtohet, ai do të qëndrojë pranë tij kundër myslimanit”.

Shtrohet pyetja, atëherë, se a do të ngadhënjejë zëri i arsyes dhe avokatët e bashkëjetesës së përbashkët për ta larguar frikën nga koptët?