Vitin që po lëmë pas, bota u dha lamtumirën e fundit plot ikonave kulturore, këngëtarë e aktorë, muzikantë e producentë, regjisorë e kineastë, duke humbur kështu një pjesë të mirë të përqindjes së suksesit të madh global kulturor. Këtu po paraqesim 10 vdekjet kulturore, më të dhimbshmet ndër qindra sosh.

Elizabeth Taylor

Me karrierë prej 7 dekadash, aktorja fituese e çmimit akademik, me rolet e saj në klasikët si “Cat on a Hot Tin Roof” apo “Cleopatra” vdiq në moshën 79-vjeçare, më 23 mars. Lista e filmave që ajo ka luajtur është eklipsuar edhe nga lista e meshkujve që kanë kaluar në jetën e kësaj ikoneje kinematografike: ajo ishte e martuar tetë herë për shtatë meshkuj të ndryshëm. Duke ia shtuar këtu edhe anën bamirëse, ajo ka krijuar fondacionin e saj në ndihmë të sëmurëve nga AIDS. Problemet me shëndetin i filluan qysh para shumë vitesh, kështu duke çuar totalin në 20 operime dhe 70 hospitalizime.

Amy Winehouse

Iu shtua listës fatale të 27-vjeçarëve që shkuan të rinj. Këngëtarja me zërin e veçantë dhe lukun fantastik, Amy Winehouse, ndërroi jetë më 23 korrik, sipas të gjitha gjasave kjo për shkak të mbidozës droguese dhe një alkooli aksidentalisht të helmuar, duke u diagostifikuar si “vdekje në fatkeqësi”. 27- vjeçarja britanike e cila fitoi Grammyn me albumin “Back to Black”, gjatë tërë jetës kishte bërë lojëra me drogën, sidomos në kohën kur karriera e saj pati ngritjet më të mëdha. Shpesh Winehouse ishte kritikuar për shkak të ndikimit të dozës së drogës në paraqitjet e saj, shpesh duke harruar tekstet e këngëve apo duke u rrëzuar e pavetëdijshme në skenë. Ndër koncertet e saj të fundit që u cilësuan si shkatërrimtare ishte ai në Beograd, ku shumë adhurues deklaruan se ishin penduar pse blenë biletën e koncertit.

Cesária Évora

Këngëtarja nga Cape Verde, Cesaria Evora, u shqua gjatë tërë karrierës për stilin e saj muzikor të veçantë, të quajtur Morna. 70-vjeçarja, suksesin botëror e arriti në vitin 1988, kur realizoi albumin e parë “La Diva Aux Pieds Nus” incizuar në Francë, ndërsa albumi që pasoi në vitin 1992 shiti rreth 300.000 kopje në mbarë botën. Albumi “Cesaria” i vitit 1995 i solli asaj edhe nominimin e parë për Grammy Award, ndërsa në 2004 e fitoi një të tillë. 17 dhjetori i këtij viti i solli asaj vdekjen, për arsye të hipertensionit dhe pamjaftueshmërisë në aparatin e frymëmarrjes. Gazetat spanjolle raportuan se 48 orë para se ajo të vdiste ishte parë duke pirë cigare dhe duke pranuar vizita në shtëpinë e saj në Mindelo. Shtëpia e saj gjithmonë i kishte dyert dhe dritaret e hapura.

Christopher Hitchens

Gazetari, shkrimtari dhe njëri prej kritikëve më “problematikë” mbi çështjen e Zotit, vdiq me 15 dhjetor, në moshën 62-vjeçare. Ai ka mbrojtur tezën se ekzistimin e Zotit si figurë absolute, është një mendim totalitar që shkatërron lirinë njerëzore. Duke humbur betejën e tmerrshme me kancerin, Hitchens ka shkruar edhe për luftërat në Bosnjë dhe kontraverzet kundër Sllobodan Millosheviqit. Largimi i tij nga e majta politike filloi në vitin 1989 pas asaj që ai e quajti "reagim të vakët" e së majtës perëndimore në lidhje me çështjen e Ajatollah Homeinit, si një fetva që bënte thirrje për vrasjen e shkrimtarit Salman Rushdie. Sëmundja thuhet se ia mori jetën në ditët kur fama e tij po mbërrinte majat.

Lucian Freud

Mbiemri i tij është i njëjtë me atë të Zigmund Frojdit, dhe jo rastësisht, por ky piktor i madh i fundit të njëzetave, i njohur për detajet e tij famoze dhe pasqyrimin feminist nudo, ishte nipi i Frojdit të Madh. Biri i një arkitekti, ky piktor i madh britanik, u cilësua si Don Zhuani britanik, me 13 pasardhës nga 6 gra të ndryshme që përshkruan jetën e tij, ndërsa ka birësuar edhe rreth 40 të tillë në mbarë botën. Në vitet e 40-ta ai shërbeu si një detar tregtar në konvojet e Atlantikut. Vdiq në verën e këtij viti, në moshën 88-vjeçare.

James Wilson Vincent Savile

U cilësua si ikonë televizive. Show i tij “Jim`ll Fix it” në BBC ishte ndër më të shikuarit në historinë e kësaj shtëpieje mediatike. Ai ishte prezantuesi i parë dhe i fundit i toplistës muzikore “Top of the pops”. Bamirës dhe filantrop me famë, shpesh mori edhe çmime ndërkombëtare. Sëmundja e pneumonisë ia mori jetën, ndërsa kufoma e tij ishte ngrirë në 45 gradë celsius, nga dëshira e tij jetësore “për ta parë kënaqësinë e detit”. Vdiq në 29 tetor.

Eddie Snyder

Është e pamundur që dikush të mos e dijë hitin e Frank Sinatrës “Strangers in the night”. Fajtori kryesor që kjo këngë u bo hit botëror është pikërisht ky njeri. Eddie Snyder ka krijuar muzikën dhe tekstin për Sinatrën. 1966 i solli Snyder edhe çmimin për kolonën më të mirë zanore në film, kur bëri tekstin e “Spanish Eyes” nga Al Martino, hit i madh në Amerikën e viteve 1973. Ai vdiq në moshën 92-vjeçare, në 10 mars. Në fund të jetës së tij tha se shpëtimi i ka ardhur vetëm nga gruaja e tij, përndryshe ai do të ikte nga kjo botë shumë më herët.

Betty Garrett

Aktorja dhe komikja e njohur amerikane, hapat e pare të saj i bëri në Broadwayn e famshëm, në mjuzikëllat e viteve 40-të si “Take Me Out to the Ball Game”,”On the Town” and “Words and Music”.Vitet e fundit të jetës së saj ishin të vështira për shkak të përkeqësimit të gjendjes shëndetësore, duke e detyruar atë marrjen e disa roleve të vogla në “Grey`s Anatomy”, “Becker”, dhe “Boston Public”. Jeta e saj private shpesh u luhat në media, madje ajo njëherë u fut edhe në listën e zezë të njerëzve që do pushkatoheshin nga një grup mafiozësh amerikanë. Vdiq në 12 shkurt, në moshën 91-vjeçare, në Los Angelos.

Leonard Stone

Roli i tij në filmin e 1971-tës “Willy Wonka dhe Fabrika e Çokollatave”, e ka mbajtur gjallë për shumë kohë, për veten por edhe për publikun. Amerikani që luajti mbi 120 role televizive dhe 25 filma, dikur filloi edhe shkrimin e disa novelave për fëmijë me personazhin e famshëm, kangurin Keepy, libër i cili më pas u botua vitin që lamë pas. Roli i tij i fundit ishte në vitin 2006, ndërsa vdekja i erdhi më 2 nëntor, në moshën 87 vjeçare, pas një lufte të tmerrshme me kancerin. Po të jetonte edhe një ditë më shumë, ai do mbushte 88 vite.

Michael Legat

Autori nga Britania u shqua gjatë tërë jetës së tij për novelat e dashurisë të thurura me aq dashuri dhe dhembshuri, sikur t`I kishte përjetuar vetë. Ai shkroi edhe guida turistike, ndërsa në vitet e fundit të jetë së tij, filloi aplikim e metodës, “të shkruash në çdo moment- full time”. Ai punoi edhe si redaktor në gazetat e ndryshme britanike për 25 vjet. Vdiq në 15 gusht të vitit 2011, në moshën 88-vjeçare.