SpaceX tenton për herë të dytë kapjen e raketës gjigante Starship

SpaceX do të vendosë më vonë nëse do të përpiqet të kapë pjesën e sipërme të raketës së saj gjigante Starship, ndërsa ajo kthehet në Tokë.

Kompania kishte shpresuar të kapte të dyja pjesët e raketës, atë të poshtme dhe atë të sipërme, duke përdorur krahë mekanikë, të mbiquajtur “shkopinj shkopi” (chopsticks), të vendosur në kullën e lëshimit.

Megjithatë, përpjekja e parë për kapjen e përforcuesit të raketës u ndërpre disa minuta pas lëshimit. Në vend të kësaj, përforcuesi ndryshoi trajektore drejt oqeanit dhe shpërtheu në flakë pak mbi sipërfaqen e detit, raporton BBC,.

Pjesa e sipërme, e njohur si “Ship” (Anija), pritet të kthehet në Tokë rreth orës 15:15 sipas orës lokale (21:15 GMT), të shtunën.

Ky është testi i 15-të i Starship dhe i pari në të cilin synohej rikuperimi i plotë i të dyja pjesëve të raketës. SpaceX dëshiron që pjesët e sipërme dhe të poshtme të Starship të jenë plotësisht të ripërdorshme, në mënyrë që raketa të mund të fluturojë vazhdimisht dhe të ulë kostot.

Raketa, me një lartësi prej 124 metrash (407 këmbë), u ngrit me sukses nga platforma e lëshimit Starbase në Boca Chica, Teksas, në orën 16:47 sipas orës lokale, të premten.

Plani ishte që pjesa e poshtme e raketës, përforcuesi Super Heavy, të kapej gjashtë minuta e gjysmë pas nisjes, gjatë kthimit të saj.

Fillimisht, qendra e kontrollit të misionit dha miratimin për përpjekjen e kapjes në kullën e lëshimit, por përforcuesi aktivizoi një sistem automatik ndërprerjeje dhe u drejtua drejt oqeanit. Atje qëndroi pezull mbi ujë përpara se të shpërthente.

Gjatë transmetimit të drejtpërdrejtë të lëshimit, një zëdhënës i SpaceX deklaroi:

“Siguria është gjithmonë përparësia jonë numër një. Ne jemi ende duke testuar gjëra që nuk i kemi provuar më parë me këto mjete fluturuese, ndaj përparësi i japim sigurimit që çdo manovër të mund të kryhet në mënyrë të sigurt.”

Pjesa e sipërme e raketës vazhdoi udhëtimin drejt hapësirës, ku lëshoi 26 satelitë, të cilët janë pjesë e konstelacionit Starlink që ofron internet me shpejtësi të lartë.

Anija pritet të kryejë 14 orbita rreth Tokës përpara se të kthehet në kullën e lëshimit, 22 orë e gjysmë pas ngritjes.

SpaceX ka arritur ta kapë përforcuesin Super Heavy në tre fluturime të mëparshme testuese.

Por faza e sipërme e raketës, e cila arriti për herë të parë orbitën vetëm në shtator, nuk është kapur asnjëherë nga “shkopinjtë”.

Përpara fluturimit, SpaceX deklaroi se do të vendoste nëse do të përpiqej ta kapte Anijen vetëm pasi të kishte vlerësuar me kujdes gjendjen e saj gjatë qëndrimit në hapësirë.

Nëse zbulohen probleme, gjatë fluturimit ekzistojnë disa momente kur faza e raketës mund të drejtohet për t’u ulur në oqean.

Ambicia për një raketë plotësisht të ripërdorshme

Ndërtimi i një rakete plotësisht të ripërdorshme ka qenë prej kohësh një nga synimet kryesore të SpaceX.

Në vitin 2015, kompania u bë e para që arriti të ulte vertikalisht një pjesë të raketës, përforcuesin e saj Falcon 9.

Sot, raketat Falcon 9 kryejnë më shumë se 100 fluturime në vit dhe mundësia e ripërdorimit të pjesës së poshtme të raketës ka ulur ndjeshëm kostot e lëshimeve.

Por ulja e një rakete të plotë Starship mund ta çojë këtë teknologji në një nivel krejtësisht të ri, thotë profesori Malcolm Macdonald, president i Shoqatës Mbretërore të Aeronautikës.

“Ripërdorimi i plotë ka potencialin të ndryshojë rrënjësisht ekonominë e aksesit në hapësirë”, tha ai.

“Një fluturim i suksesshëm nuk do ta vërtetojë këtë model, por mund të shënojë një tranzicion të rëndësishëm: nga demonstrimi se Starship mund të fluturojë, te demonstrimi se si mund të funksionojë.”

Pasi SpaceX u bë kompani publike në fillim të këtij viti, aksionarët e saj do ta ndjekin me vëmendje këtë fluturim, ashtu si edhe NASA.

Rëndësia e Starship për misionet e NASA-s në Hënë

Përparimi i Starship ka ndikim të drejtpërdrejtë në përpjekjet e NASA-s për të dërguar njerëz në Hënë në vitin 2028, një afat kohor tejet ambicioz.

SpaceX ka marrë një kontratë nga NASA për ta përshtatur Anijen në një mjet uljeje hënore, i cili në të ardhmen do të transportojë astronautët deri në sipërfaqen e Hënës.

Por SpaceX nuk është e vetmja kompani që bashkëpunon me NASA-n. Blue Origin, në pronësi të miliarderit të teknologjisë dhe rivalit të Elon Musk, Jeff Bezos, ka gjithashtu një kontratë për të përdorur raketën dhe mjetin e saj të uljes New Glenn për zbritjen në Hënë.

Të dyja kompanitë do të luajnë gjithashtu një rol kyç në misionin Artemis III, i cili aktualisht është planifikuar për verën e vitit 2027, një tjetër afat kohor sfidues.

Katër astronautë në bordin e anijes kozmike Orion të NASA-s do të përpiqen të ankorohen me mjetet e uljes hënore të SpaceX dhe Blue Origin gjatë udhëtimit.

Starship duhet të bëjë përparim të konsiderueshëm në muajt e ardhshëm për të përmbushur këto angazhime. Ritmi i zhvillimit të raketës ka qenë shumë më i ngadaltë nga sa kishte parashikuar SpaceX.

Por edhe Blue Origin ka ende shumë punë për të bërë. Kompania pësoi një pengesë të madhe në fillim të këtij viti, kur raketa e saj shpërtheu, duke shkatërruar plotësisht platformën e lëshimit në Florida.

Blue Origin kishte deklaruar se anija e saj kozmike do të rikthehej në funksion deri në fund të këtij viti, por rikthimi në fluturime është shtyrë tashmë për fillimin e vitit 2027.

NASA është nën presion për të respektuar afatet kohore. Administratori i saj, Jared Isaacman, ka deklaruar se Shtetet e Bashkuara janë në garë me Kinën për të arritur në Hënë.

Kina planifikon të dërgojë taikonautët e saj (astronautët kinezë) në sipërfaqen e Hënës deri në vitin 2030.