Pse mushkonjat pickojnë disa njerëz më shumë se të tjerët

Të gjithë e dimë bezdisjen që mund të shkaktojë një mushkonjë gjatë netëve të verës. Megjithatë, disa njerëz pickohen shumë më tepër se të tjerët. Mjafton të kalojnë një mbrëmje në të njëjtin vend dhe, ndërsa disa kthehen në shtëpi të mbuluar me pickime, të tjerët nuk kanë asnjë shenjë.

Studimet tregojnë se, në një grup prej katër personash, njëri mund të tërheqë deri në 90 për qind të të gjitha pickimeve. Por pse ndodh kjo? Arsyeja nuk ka të bëjë me faktin se dikush ka "gjak më të ëmbël". Mushkonjat zgjedhin viktimat e tyre bazuar në sinjale biologjike që lëshon trupi ynë, si dioksidi i karbonit, djersa dhe aroma e lëkurës.

Temperatura ideale për shumimin e mushkonjave

Vetëm mushkonjat femra pickojnë njerëzit, pasi proteinat që marrin nga gjaku u nevojiten për zhvillimin e vezëve.

"Temperatura ideale për shumimin e mushkonjave është midis 25 dhe 30 gradë Celsius. Nën 25 dhe mbi 30 gradë, ato prodhojnë më pak larva", shpjegon Massimo Ciccozzi, profesor i Epidemiologjisë dhe Statistikave Mjekësore në Universitetin Campus Bio-Medico të Romës.

Dioksidi i karbonit, sinjali i parë që i tërheq

Mushkonjat orientohen në një botë të mbushur me sinjale kimike. Ato mund të zbulojnë praninë e një njeriu nga rreth 10 metra larg, duke kombinuar informacionin që marrin përmes nuhatjes dhe shikimit.

"Elementi kryesor që i drejton është dioksidi i karbonit që nxjerrim gjatë frymëmarrjes", thotë Ciccozzi.

Për këtë arsye, të rriturit pickohen më shpesh se fëmijët, pasi prodhojnë më shumë dioksid karboni.

Nxehtësia dhe djersa rrisin rrezikun e pickimit

Pasi afrohen, mushkonjat udhëhiqen edhe nga temperatura dhe lagështia e lëkurës.

Kjo shpjegon pse gratë shtatzëna janë pothuajse dy herë më tërheqëse për mushkonjat. Gjatë shtatzënisë rriten metabolizmi, frymëmarrja dhe temperatura e trupit, duke bërë që organizmi të lëshojë më shumë nxehtësi dhe dioksid karboni.

Edhe aktiviteti fizik rrit përkohësisht mundësinë për t'u pickuar. Gjatë dhe menjëherë pas ushtrimeve, organizmi prodhon më shumë dioksid karboni, temperatura e trupit rritet dhe djersitja bëhet më intensive.

E njëjta gjë vlen edhe për personat me trup më të madh, të cilët zakonisht prodhojnë më shumë nxehtësi dhe nxjerrin më shumë dioksid karboni.

Aroma e lëkurës është faktori vendimtar

Kur mushkonjat afrohen, vendimtare bëhet aroma e lëkurës sonë.

Një rol kyç luan mikrobiota e lëkurës, pra bashkësia e mikroorganizmave që jetojnë natyrshëm në sipërfaqen e saj. Këto baktere shndërrojnë karbohidratet, acidet yndyrore dhe peptidet në substanca organike të paqëndrueshme, të cilat avullojnë lehtësisht dhe mund të dallohen nga mushkonjat.

Deri më tani janë identifikuar mbi 500 komponime të tilla në lëkurën e njeriut. Ndër substancat që duket se i tërheqin më shumë mushkonjat janë amoniaku, acidi laktik dhe disa acide karboksilike.

Çdo njeri ka "nënshkrimin" e vet kimik

Një studim i Universitetit Rockefeller analizoi aromën e lëkurës së 64 vullnetarëve.

Pjesëmarrësit mbajtën në krahë mëngë najloni për gjashtë orë, të cilat shërbyen për të mbledhur substancat e lëshuara nga lëkura. Më pas mushkonjave iu dha mundësia të zgjidhnin lirisht se cilin person preferonin.

Rezultatet treguan se ato tërhiqeshin shumë më tepër nga personat që prodhonin sasi më të mëdha të acideve karboksilike. Personi më tërheqës ishte rreth 100 herë më tërheqës për mushkonjat sesa ai më pak i preferuar.

Ky ndryshim mbeti pothuajse i pandryshuar edhe pas disa vitesh, çka sugjeron se faktorët biologjikë të qëndrueshëm kanë ndikim të madh në tërheqjen e mushkonjave. Megjithatë, rol luajnë edhe faktorë të përkohshëm si temperatura e trupit dhe djersitja.

Sa ndikojnë gjenet?

Përbërja e mikrobiotës së lëkurës ndryshon nga një person te tjetri dhe mund të ndikohet pjesërisht nga gjenetika.

Një studim i Universitetit Wageningen në Holandë zbuloi se personat më tërheqës për mushkonjat që transmetojnë malarien kanë një komunitet bakterial më të madh, por më pak të larmishëm në lëkurë, krahasuar me ata që pickohen më rrallë.

Edhe studimet mbi binjakët mbështesin këtë teori. Binjakët identikë kanë pothuajse të njëjtin nivel tërheqjeje për mushkonjat, ndërsa te binjakët joidentikë dallimet janë dukshëm më të mëdha.

Kjo tregon se ndjeshmëria ndaj pickimeve mund të ketë një komponent të trashëgueshëm, por nuk përcaktohet vetëm nga gjenet.

Si të mbrohemi?

Mushkonjat nuk janë vetëm shqetësuese, por mund të transmetojnë edhe sëmundje të rrezikshme.

"Ato janë bartëse të sëmundjeve si virusi i Nilit Perëndimor, dengue, chikungunya dhe Zika. Rastet e këtyre sëmundjeve janë shtuar vitet e fundit për shkak të ndryshimeve klimatike, të cilat favorizojnë përhapjen e mushkonjave", thekson Ciccozzi.

Për këtë arsye, ekspertët rekomandojnë që të mos neglizhohet parandalimi.

Autoritetet shëndetësore duhet të kryejnë dezinsektimin e aeroporteve, porteve dhe mallrave që vijnë nga zonat ku janë regjistruar shpërthime të këtyre sëmundjeve. Ndërkohë, komunat duhet të realizojnë rregullisht dezinsektimin e hapësirave publike.

Në shtëpi rekomandohet eliminimi i ujit të ndenjur, përdorimi i repelentëve kundër insekteve dhe vendosja e rrjetave mbrojtëse në dritare dhe dyer.

Për dengue, që nga fundi i vitit 2023 është në dispozicion një vaksinë e gjallë e dobësuar, e rekomanduar për personat që udhëtojnë për dy deri në tre javë në zona ku kjo sëmundje është endemike.

"Duke përdorur teknologjinë rekombinante, kjo vaksinë siguron mbrojtje ndaj të katër serotipeve të virusit. Ajo administrohet në dy doza, me një interval prej tre muajsh, dhe ofron mbrojtje për katër deri në pesë muaj. Në Itali nuk është e detyrueshme, por mbrojtja nga pickimet e mushkonjave mbetet gjithmonë thelbësore", përfundon epidemiologu.