Protestat në Shqipëri vazhdojnë, dhjetëra të arrestuar
Protestat e studentëve dhe gjimnazistëve në Shqipëri të hënën u shoqëruan me përplasje të dhunshme mes protestuesve dhe Policisë së Shtetit, dëmtime të institucioneve publike e private dhe dhjetëra arrestime.
Protestuesit po kërkojnë uljen e kostove të arsimit, luftimin e korrupsionit dhe dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, i cili ka deklaruar se nuk do të largohet nga detyra.
Gjatë ditëve të fundit, situata në kryeqytetin shqiptar është përshkallëzuar, ndërsa protestat kanë marrë një dimension më të gjerë për shkak të përplasjeve me Policinë dhe reagimeve të institucioneve vendore e ndërkombëtare.
Protesta e parë nisi të martën para Ministrisë së Arsimit në Tiranë. Fillimisht, të rinjtë u mblodhën për të kundërshtuar kostot e arsimit dhe për të paraqitur kërkesat e tyre për përmirësimin e kushteve në shkolla dhe universitete. Megjithatë, gjatë ditëve në vijim, protestat u përshkallëzuan, duke u shoqëruar me hedhje gurësh, sende të forta dhe lëndë piroteknike në drejtim të Policisë dhe objekteve publike.
Përplasjet me Policinë, gaz lotsjellës dhe të lënduar
Dita e shtatë e protestave, nisi me tensione në Tiranë. Policia përdori gaz lotsjellës që në fillim të tubimit, në zonën e Rrugës së Durrësit, ku ishin mbledhur studentë dhe të rinj.
Sipas raportimeve të mediave shqiptare, gazi lotsjellës u hodh në mesin e turmës së protestuesve, ndërsa forcat e rendit ndërhynë për të shpërndarë turmën dhe për të parandaluar përshkallëzimin e mëtejshëm të situatës.
Përplasjet më të ashpra ishin regjistruar gjatë ditës së gjashtë të protestave. Sipas Policisë së Shtetit, protestuesit dyshohet se hodhën gurë, sende të tjera të forta dhe lëndë piroteknike në drejtim të punonjësve të Policisë dhe ndërtesave publike e private.
Autoritetet njoftuan se gjatë këtyre përplasjeve u lënduan 20 punonjës policie, ndërsa u shkaktuan dëme materiale në disa objekte dhe në sinjalistikën rrugore.
Në disa raste, protestat u shoqëruan edhe me zjarrvënie në ambiente institucionale, duke shtuar shqetësimet për sigurinë publike dhe për pasojat që mund të kenë përshkallëzimet e mëtejshme.
Policia e Tiranës njoftoi se gjatë protestës së zhvilluar të dielën, janë arrestuar 68 persona. Në mesin e tyre janë edhe shtatë të mitur, të moshës 15 deri në 17 vjeç.
Përveç arrestimeve, 22 persona të tjerë janë proceduar penalisht për dyshimet lidhur me veprimet e tyre gjatë protestës.
Sipas njoftimit policor, personat e dyshuar kanë qëlluar me gurë, sende të forta dhe lëndë piroteknike në drejtim të punonjësve të Policisë dhe ndërtesave të institucioneve publike e private.
Policia pretendon se këto veprime kanë shkaktuar lëndime te punonjësit e rendit dhe dëme materiale në objekte e në infrastrukturën publike. Materialet procedurale për rastet e evidentuara i janë referuar Prokurorisë për veprime të mëtejshme ligjore.
Arrestimet e shumta, veçanërisht ato të të miturve, e kanë shtuar debatin për përgjegjësinë individuale të pjesëmarrësve në protesta dhe për mënyrën se si institucionet duhet të reagojnë ndaj të rinjve që përfshihen në veprime të dhunshme.
Një nga zhvillimet më të rëndësishme të ditës së shtatë ishte sulmi ndaj objektit të Gjykatës së Apelit në Tiranë.
Sipas raportimit, protestuesit kanë hyrë në ndërtesën e gjykatës dhe kanë qëndruar aty për disa minuta, përpara se të largoheshin. Gjatë këtij incidenti janë dëmtuar dyert dhe dritaret e objektit.
Pas largimit të protestuesve, në vendngjarje kanë mbërritur pjesëtarë të Policisë, ndërsa njëri prej protestuesve është shoqëruar në polici.
Policia e Shtetit njoftoi më vonë se, pas veprimeve hetimore, kishte identifikuar 20 persona të dyshuar për dëmtimin e ndërtesës.
Pesë prej tyre janë arrestuar, përfshirë një të mitur 16-vjeçar, ndërsa 15 persona të tjerë janë shpallur në kërkim.
Sipas njoftimit policor, të arrestuarit janë identifikuar me inicialet A. P., 37 vjeç; S. R., 32 vjeç; L. D., 20 vjeç; P. P., 24 vjeç; si dhe një i mitur 16-vjeçar. Gjatë kontrollit të këtij të fundit, sipas Policisë, janë gjetur lëndë piroteknike.
Autoritetet kanë bërë të ditur se hetimet për personat e shpallur në kërkim vazhdojnë, ndërsa materialet e rastit i janë përcjellë Prokurorisë.
Sulmi ndaj Gjykatës së Apelit shënon një tjetër përshkallëzim të protestave, pasi kësaj radhe cak i dëmtimeve ishte një institucion i drejtësisë.
Policia sekuestron mbi 450 pajisje, arrestohet një 23-vjeçar
Në kuadër të operacioneve policore të lidhura me protestat, Policia e Shtetit njoftoi edhe arrestimin e një 23-vjeçari në Tiranë, i dyshuar për shitjen e pajisjeve që mund të përdoreshin gjatë përplasjeve.
Operacioni është koduar “Infrastruktura”. Sipas Policisë, i riu me inicialet O. M., banues në Tiranë, është kapur në flagrancë në rrugën “Tre Dëshmorët”, teksa dyshohet se u shiste pjesëmarrësve në protesta 30 llastiqe gjuetie dhe sfera metalike.
Policia pretendon se këto pajisje mund të përdoreshin për të goditur punonjësit e rendit dhe institucionet.
Pas arrestimit, autoritetet kontrolluan një magazinë që dyshohet se ishte në pronësi të tij, në rrugën “Kol Koçi”, ku u gjetën dhe u sekuestruan mbi 450 pajisje dhe artikuj të ndryshëm.
Mes pajisjeve të sekuestruara ishin:
239 dronë të madhësive të ndryshme;
75 llastiqe gjuetie dhe një sasi e konsiderueshme sferash metalike;
44 telefona celularë dhe 17 pajisje për furnizim me energji, të njohura si powerbank;
10 pajisje për lokalizimin GPS të automjeteve;
11 llamba LED dhe tri dryna elektronikë me GPS;
Një pajisje elektronike me antenë, e identifikuar si RFGS Detector;
Tri palë syze me videoregjistrues dhe pajisje DVR;
Shtatë pajisje Bluetooth për automjete dhe tetë pajisje Blackbox me kamera për automjete;
Një kompresor, tetë elektrikë dore dhe gjashtë pajisje lazer.
Sipas Policisë, për pajisjet e gjetura nuk ishte paraqitur dokumentacioni përkatës. Për këtë rast janë ngritur dyshime për disa vepra penale, përfshirë tregtimin dhe transportimin e mallrave kontrabandë, kontrabandën me mallra të tjera, fshehjen e të ardhurave, mospagimin e taksave dhe ushtrimin e një aktiviteti tregtar të paligjshëm ose të paregjistruar.
Policia ka bërë të ditur se hetimet vazhdojnë për të dokumentuar veprimtarinë e dyshuar dhe për të identifikuar persona të tjerë që mund të jenë përfshirë.
Kërcënime për bomba në institucione shtetërore
Një tjetër zhvillim shqetësues gjatë 19 tetorit ishte marrja e mesazheve elektronike kërcënuese në disa institucione shtetërore në Shqipëri.
Sipas policisë, email-e kërcënuese kanë mbërritur në Kryeministri, ministri, institucione të drejtësisë dhe në Bankën e Shqipërisë. Mesazhet pretendonin se në ndërtesa ishin vendosur mjete shpërthyese dhe përmbanin kërcënime për kryerjen e sulmeve terroriste.
Pas marrjes së kërcënimeve, në Gjykatën dhe Prokurorinë e Fierit është ndërmarrë evakuimi i administratës, ndërsa në zonë është shtuar prania e forcave të Policisë.
Policia e Shtetit konfirmoi se kishte evidentuar një mesazh elektronik të dërguar në disa adresa institucionale, me kërcënime për vendosjen e mjeteve shpërthyese dhe kryerjen e akteve terroriste.
Sipas verifikimeve paraprake të Policisë, mesazhi rezultonte të ishte dërguar nga një adresë elektronike që i përkiste një institucioni arsimor në Arabinë Saudite. Autoritetet theksuan se kjo nuk e përcaktonte domosdoshmërisht autorin e vërtetë të mesazhit, pasi ekzistonte mundësia që adresa të ishte komprometuar.
Policia njoftoi se po kryente hetime për të përcaktuar origjinën dhe vërtetësinë e kërcënimeve, si dhe për të identifikuar personat përgjegjës.
Deri në informacionet e përfshira në raportimin e publikuar, nuk ishte dhënë një përfundim përfundimtar mbi autenticitetin e kërcënimeve.
Kryeministri Edi Rama ka reaguar ashpër ndaj përshkallëzimit të protestave, duke deklaruar se shteti nuk do të tërhiqet përballë dhunës dhe se ata që synojnë marrjen e pushtetit përmes saj do të zhgënjehen.
Gjatë një takimi me përfaqësues të Policisë së Shtetit, Rama i cilësoi zhvillimet e ditëve të fundit si një valë dhune dhe argumentoi se veprimet e protestuesve të maskuar nuk lidhen, sipas tij, me kërkesat legjitime për përmirësimin e arsimit.
“Kjo nuk është revoltë për arsimin”, deklaroi Rama, duke iu referuar protestuesve që, sipas tij, kanë sulmuar policët dhe kanë dëmtuar biznese e institucione.
Ai përmendi përdorimin e gurëve, sendeve të forta dhe lëndëve piroteknike, duke i akuzuar disa prej pjesëmarrësve se po përpiqen të krijojnë kaos.
Rama deklaroi gjithashtu se të miturit mund të jenë duke u përdorur nga persona të tjerë për qëllime politike. Këto janë vlerësimet dhe pretendimet e kryeministrit, ndërsa përgjegjësia për veprimet konkrete duhet të përcaktohet përmes procedurave ligjore.
Kreu i qeverisë falënderoi Policinë për angazhimin gjatë përballjes me protestuesit dhe vlerësoi qëndrimin e efektivëve gjatë ditëve të tensionuara.
Ai tha se nga 1 janari 2027 pritet rritje e pagave për punonjësit e Policisë, ndërsa njoftoi edhe shpërblimin e posaçëm për efektivët e angazhuar në vijën e parë.
Qeveria miraton shpërblim prej 2.500 eurosh për policët
Qeveria shqiptare ka miratuar një shpërblim financiar për punonjësit e Policisë së Shtetit që janë angazhuar në përballimin e protestave. 2.750 efektivë do të përfitojnë nga 2.500 euro secili.
Vendimi është paraqitur si vlerësim për angazhimin, rezistencën dhe sakrificën e punonjësve të Policisë gjatë përballjes me situatën e krijuar.
Nëse shuma u jepet të gjithë 2.750 efektivëve, vlera e përgjithshme e shpërblimeve arrin në 6 milionë e 875 mijë euro.
Njoftimi për shpërblimin është shoqëruar me paralajmërime të tjera nga kryeministri ndaj nxënësve dhe studentëve që dyshohet se janë përfshirë në akte dhune.
Rama deklaroi se nxënësit që braktisin mësimin për të sulmuar Policinë mund të përballen me pasoja administrative. Ai tha gjithashtu se studentët që përfshihen në dhunë nuk do të përfitojnë bursa ose mbështetje financiare nga shteti, nëse vendosin të vazhdojnë studimet universitare.
Çdo masë konkrete ndaj nxënësve dhe studentëve duhet të mbështetet në bazën ligjore përkatëse dhe në procedurat që parashikohen nga institucionet kompetente.
Kryeministri u është drejtuar edhe familjeve të të miturve që dyshohet se janë përfshirë në protestat e dhunshme, duke paralajmëruar se prindërit mund të përballen me pasoja financiare nëse nuk mbajnë përgjegjësi për fëmijët e tyre.
“Nuk diskutohet që shteti do ta fitojë këtë betejë”, deklaroi Rama, duke shtuar se kushdo që mendon se mund ta marrë pushtetin përmes dhunës do të zhgënjehet.
Ai pretendoi se një pjesë e të miturve po përdoren nga persona që synojnë të krijojnë destabilizim politik. Kryeministri paralajmëroi se familjet mund të përballen me përgjegjësi për dëmet e shkaktuara nga fëmijët e tyre.
Megjithatë, deklaratat politike nuk përbëjnë vetvetiu vendim gjyqësor. Përgjegjësia e të miturve dhe e prindërve të tyre duhet të vlerësohet sipas ligjeve në fuqi dhe rrethanave konkrete të secilit rast.
Për situatën në Shqipëri kanë reaguar edhe përfaqësues të Parlamentit Evropian, të cilët kanë shprehur shqetësim për përshkallëzimin e protestave në Tiranë.
Në deklaratën e përbashkët të publikuar më 19 tetor, kryetari i delegacionit të Parlamentit Evropian për marrëdhëniet me Shqipërinë, Marco Tarquinio, dhe raportuesi i përhershëm për Shqipërinë, Andreas Schieder, dënuan sulmet ndaj institucioneve dhe dëmtimin e pronës publike e private.
Ata u kanë bërë thirrje protestuesve të përmbahen nga dhuna, duke theksuar se veprimet e tilla nuk kontribuojnë në zgjidhjen e problemeve dhe nuk kanë vend në një shoqëri demokratike.
Në të njëjtën kohë, eurodeputetët shprehën shqetësim serioz për raportimet mbi përdorimin e tepruar të forcës policore ndaj protestuesve.
Ata kërkuan që autoritetet të veprojnë me vetëpërmbajtje dhe që organet kompetente të hetojnë të gjitha rastet e dhunës, përfshirë ato ku dyshohet se është përdorur forcë e tepruar nga punonjësit e Policisë.
Në deklaratë u theksua se liria e tubimit dhe e shprehjes paqësore mbrohet nga Karta e Bashkimit Evropian për të Drejtat Themelore dhe Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Sipas përfaqësuesve evropianë, të rinjtë kanë të drejtë të shprehin pikëpamjet e tyre, veçanërisht për çështje që ndikojnë drejtpërdrejt në të ardhmen e tyre.
Eurodeputetët kërkuan dialog të sinqertë dhe konstruktiv mes protestuesve dhe institucioneve, me qëllim adresimin e ankesave dhe gjetjen e një zgjidhjeje në përputhje me ligjet shqiptare dhe standardet evropiane.
Ata nënvizuan se respektimi i sundimit të ligjit mbetet kusht i rëndësishëm për përparimin e Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian.
Kryetarja e Kuvendit të Kosovës, Albulena Haxhiu, ka reaguar ndaj zhvillimeve në Shqipëri, duke kërkuar që institucionet shqiptare t'i trajtojnë me seriozitet kërkesat e studentëve dhe të rinjve.
Pas mbledhjes së Kryesisë së Kuvendit të Kosovës, Haxhiu deklaroi se Kuvendi, Qeveria dhe Presidenca e Shqipërisë kanë përgjegjësi që të dëgjojnë kërkesat e protestuesve dhe të shqyrtojnë pakënaqësitë e tyre.
Ajo theksoi se institucionet duhet të kenë një qasje serioze dhe të shmangin arrogancën, e cila, sipas saj, mund t'i shtojë tensionet.
Haxhiu u shpreh kundër dhunës, duke nënvizuar se ajo duhet të ndalet nga të dyja palët, si nga protestuesit, ashtu edhe nga Policia.
“Është shumë e rëndësishme që kërkesat e protestuesve të dëgjohen nga institucionet”, deklaroi ajo.
Haxhiu gjithashtu tha se Lëvizja Vetëvendosje nuk ka bërë thirrje për pjesëmarrje në këto protesta dhe se partia nuk mund të mbahet përgjegjëse për pjesëmarrjen e qytetarëve nga Kosova vetëm për shkak të mbështetjes që gëzon në mesin e tyre.
Nga informacionet e publikuara, pakënaqësia e të rinjve lidhet kryesisht me kostot e arsimit, korrupsionin dhe kërkesën për dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.
Protestat kanë nxjerrë në pah përplasjen mes kërkesave të të rinjve për ndryshime dhe qëndrimit të qeverisë, e cila thekson nevojën për ruajtjen e rendit dhe ndëshkimin e personave të përfshirë në dhunë.
Megjithatë, duhet bërë dallimi mes ushtrimit të së drejtës për protestë paqësore dhe akteve të dhunës. Pjesëmarrja në një protestë nuk nënkupton automatikisht përgjegjësi për dëmtimin e pronës apo sulmet ndaj Policisë. Po ashtu, pretendimet për përdorim të tepruar të forcës nga autoritetet kërkojnë hetim të paanshëm.
Në këtë situatë, sfida për institucionet shqiptare është të garantojnë sigurinë publike, të hetojnë shkeljet e mundshme dhe njëkohësisht të sigurojnë që të rinjtë të mund ta ushtrojnë të drejtën e tyre për të protestuar në mënyrë paqësore. /rtk
