Fondacioni zviceran investon rreth 1 milion euro për studimin e shqipes në antikitet

Projekti i financuar nga Fondacioni Kombëtar i Shkencës së Zvicerës (SNSF), “The Albanian Language in Antiquity” (Gjuha shqipe në antikitet), i cili zgjat nga tetori 2022 deri në shtator 2026, synon të përcaktojë se si dukej paraardhësi i gjuhës shqipe në antikitet dhe ku mund të jetë folur ky paraardhës.

Projekti bëhet i mundur falë financimit bujar 4-vjeçar të SNSF prej 916’708 frangash ose rreth një milion euro

Kështu prezantohet ky projekt në faqen e SNFS. Bëhet fjalë për një projekt ambicioz dhe të kushtueshëm.

Ky projekt është frymëzuar nga puna e vazhdueshme e studiuesve të ndryshëm mbi përshkrimin gramatikor të teksteve të vjetra shqipe dhe puna aktuale mbi etimologjinë e shqipes. Falë financimit bujar 4-vjeçar të SNF (100012_208245; CHF 916’708,-), tani mund t’i adresojmë disa nga pyetjet më urgjente kërkimore në mënyrë sistematike: mungesën e një rindërtimi të plotë dhe të besueshëm të proto-shqipes, mungesën e një konsensusi mbi lokalizimin e proto-shqipes në kohë dhe hapësirë ëdhe nevojën për një studim të besueshëm të huazimeve më të hershme në dhe nga proto-shqipeja.

Në fund të fundit, projekti ynë synon të përcaktojë se si dukej paraardhësi i gjuhës shqipe në antikitet dhe ku mund të jetë folur ky paraardhës.

Shqipja

Gjuha shqipe formon një degë të veçantë të familjes së gjuhëve indo-evropiane. Përveç gjuhëve greke dhe romane, shqipja është pasardhësja e vetme mbijetuese e gjuhëve të folura në Ballkan në Antikitet. Meqenëse teksti më i hershëm koherent në shqip daton nga viti 1555 (“Meshari” i Gjon Buzukut),  qasja jonë kryesore në historinë e gjuhës është përmes rindërtimit gjuhësor dhe studimit të fjalëve të huazuara të hershme nga dhe në gjuhën shqipe. Fjalë të tilla të huazuara kanë hyrë në gjuhë si rezultat i kontaktit të folësve midis shqipes dhe greqishtes, latinishtes dhe rumanishtes (tri gjuhët në të cilat përqendrohemi në këtë projekt), për më tepër me gjuhët sllave të Jugut, pastaj turqishten dhe italishten.

Periodizimi i Shqipes

Metodat shkencore të përdorura do të jenë rindërtimi krahasues gjuhësor dhe gjuhësia e kontaktit. Rindërtimi krahasues gjuhësor përbëhet nga dy hapa: 1. Rindërtimi i brendshëm gjuhësor, i cili rezulton nga krahasimi i dialekteve të vjetra gegërisht dhe toskërisht, jep një përafrim të parë të proto-shqipes; 2. Krahasimi pasues i shqipes së vjetër dhe proto-shqipes me gjuhë të tjera indo-evropiane (dhe proto-gjuhët e tyre përkatëse) na lejon të korrigjojmë dhe përsosim rezultatin e hapit të parë. Lidhur me kontaktin gjuhësor, projekti ynë përqendrohet në korrespondencat leksikore dhe gramatikore midis shqipes dhe latinishtes, shqipes dhe (gjuhëve) të ndryshme rumune, dhe shqipes dhe (fazave të ndryshme të) greqishtes.

Rezultati i projektit do të jetë një monografi akademike (ose një seri artikujsh më të gjatë) mbi rindërtimin e proto-shqipes, dy teza doktorature (mbi greqishten dhe rumanishten si gjuhë kontakti për shqipen), disa artikuj bashkëpunues, të rishikuar nga kolegë ndërkombëtarë dhe procedura konferencash. Përveç kësaj, ne do të krijojmë një bazë të dhënash etimologjike të korrespondencave leksikore latinisht/shqip, shqip/rumunisht dhe shqip/greqisht që do të plotësojnë bazën e të dhënave etimologjike të Mynihut të shqipes së vjetër, thuhet në fund të njoftimit. /albinfo.ch