Sot shënohet 40-vjetori i vdekjes së Jorge Luis Borges, gjigantit të letërsisë botërore
Më 14 qershor 1986 u nda nga jeta në Gjenevë të Zvicrës një nga emrat më të mëdhenj të letërsisë së shekullit XX, Jorge Luis Borges. Poeti, eseisti dhe shkrimtari argjentinas la pas një trashëgimi letrare që vazhdon të ndikojë breza të tërë autorësh dhe lexuesish në mbarë botën.
I lindur më 24 gusht 1899 në Buenos Aires, Borges u rrit në lagjen Palermo, e cila më vonë do të bëhej frymëzim për shumë prej veprave të tij. Që në fëmijëri ai u njoh me letërsinë botërore përmes bibliotekës së pasur të të atit, duke lexuar autorë si Miguel de Cervantes, H.G. Wells dhe tregimet e “Një mijë e një netëve”, shkruan KultPlus.
Gjatë rinisë, familja e tij u vendos në Evropë, ku Borges studioi në Gjenevë dhe më pas jetoi në Spanjë. Pas rikthimit në Argjentinë në vitin 1921, ai nisi të ndërtojë identitetin e tij letrar dhe publikoi librin e parë me poezi, “Pasioni për Buenos Airesin” (Fervor de Buenos Aires), që shënoi fillimin e një karriere të jashtëzakonshme.
Në vitet 1930 dhe 1940, Borges iu përkushtua tregimit të shkurtër dhe krijoi disa nga veprat që sot konsiderohen klasike të letërsisë moderne. Librat “Trillime” (Ficciones) dhe “Alefi” (El Aleph) e vendosën atë në mesin e shkrimtarëve më novatorë të kohës, falë kombinimit të filozofisë, fantazisë, metafizikës dhe reflektimeve mbi kohën, kujtesën dhe realitetin.
Jeta e tij u shënua edhe nga sfida të mëdha personale. Në fund të viteve 1950 ai humbi plotësisht shikimin për shkak të një sëmundjeje trashëgimore, por kjo nuk e ndali krijimtarinë e tij. Ai vazhdoi të shkruante duke diktuar tekstet përmes ndihmës së familjarëve dhe bashkëpunëtorëve.
Pas rrëzimit të regjimit të Juan Perónit, Borges u emërua drejtor i Bibliotekës Kombëtare të Argjentinës dhe profesor i letërsisë angleze dhe amerikane në Universitetin e Buenos Airesit. Gjatë dekadave të mëvonshme ai u shndërrua në një figurë qendrore të letërsisë botërore, duke marrë çmime dhe vlerësime të shumta ndërkombëtare.
Veprat e tij të mëvonshme, si “Libri i qenieve imagjinare” (The Book of Imaginary Beings), “Raporti i doktor Brodit” (Doctor Brodie’s Report) dhe “Libri i rërës” (The Book of Sand), dëshmojnë për thellësinë e mendimit të tij dhe aftësinë për të krijuar universet e veta letrare.
Edhe pse nuk e fitoi kurrë Çmimin Nobel për Letërsi, Borges konsiderohet gjerësisht si një nga shkrimtarët më të rëndësishëm të shekullit XX. Ndikimi i tij ndihet ende sot në letërsinë bashkëkohore, ndërsa veprat e tij vazhdojnë të lexohen, studiohen dhe ribotohen në mbarë botën.
Gati katër dekada pas vdekjes, emri i Jorge Luis Borges mbetet sinonim i imagjinatës së pakufishme, erudicionit dhe fuqisë së fjalës së shkruar. /Kultplus
